واقعه عاشورا و پاسخ به شبهات آن

1.روانشناسی عزاداری

بیشترین و مهم ترین تاثیری که مراسم عزاداری بر شرکت کنندگان دارد تاثیرات روانی است و بیشتر شرکت کنندگان نیز در پی همین نوع تاثیرات هستند. لذا برخی می گویند: عزاداری و ازدیاد این مراسم در طول سال و به مناسبت های مختلف باعث می شود که جامعه از شادی ها دور باشد و بیشتر احساس غمگینی کند و در نتیجه باعث افزایش افسردگی در جامعه شود.اینک به بررسی این سوال و پاسخ به آن می پردازیم.

مراتب گریه

گریه  دارای  یک ظاهر است و یک باطن. ظاهر آن یک امر فیزیولوژیک است؛ یعنی باید تاثیرات روانی از طریق محرک های بیرونی یا درونی مثل تفکر شکل گیرد ، سپس این  تاثرات وارد چرخه فیزیولوژی مغز و اعصاب شود. در این هنگام  بخش خاصی از مغز فعّال شده و غدد اشکی چشم را فرمان فعالیت می دهد، و در نهایت قطرات اشک جریان پیدا می کند که ما آن را گریه می نامییم.باطن گریه همان تاثرات درونی است . نگاه روان شناختی و داوری ما در باب پیامدهای گریه نیز دایر مدار تاثرات عاطفی است. اگر در روایات  آمده است که گریه کردن و گریاندن  و حالت گریه به خود گرفتن  در مراسم عزاداری حسینی منشا اثر دنیوی و اخروی است، به تاثرات درونی نظر دارد و گرنه به صورت مصنوعی و یا  با مواد شیمیایی هم می توان چشمانی گریان داشت. باطن گریه بر چهار نوع تقسیم می شود که یک نوع آن معطوف به نیازهای سرکوب شده خود است و می تواند با افسردگی هم بستگی مثبت داشته باشد و کنش ورا اجتماعی فرد را مختل سازد، امّا سه نوع دیگر، امید بخش است و حرکت آفرین و رابطه معکوسی با افسردگی دارد؛ نوع اول ناشی از مرگ واقعی است، اما سه نوع دیگر سوگ واقعی نیستند اگر چه در مراسم سوگواری انجام می پذیرد. این چهار نوع عبارتند از:

·        کریه ناشی از ارتباط و علاقه

o       این گریه به هنگام غم و مصیبت و داغ دیدگی حاصل می شود و اختیاری نیست، و معمولاً بی اراده جاری می شود.این گریه به اصطلاح روان شناسان و روان درمان گران، تخلیه روانی –هیجانی است و به خود فرد و نیازهای سرکوفته شده او باز می گردد.

·        گریه ناشی از عقیده

o       این  نوع گریه مثل اشکی است که هنگام مناجات از انسان جاری می شود. که ناظر به حال و آینده است. این نوع گریه ریشه در اعتقادات دارد و مربوط  به ترس های دنیوی و زندگی روزمره نیست.

·        گریه ناشی از کمال خواهی

o       برخی از گریه ها ناشی از فضیلت طلبی و کمال خواهی است. مثل گریه ای در فقدان معلم و مربی اخلاق و پیامبر و امام و ..... رخ می دهد. این نوع از آن جهت است که ما در عمق وجودمان کمال و رشد را تحسین می کنیم و از بودن آن کمالات، ذوق زده می شویم و از فقدان آن ها ناراحت می گردیم.گاهی در مراسم عزاداری گریه هایی از این نوع وجود دارد.

·        گریه بر مظلوم

o       مثل اینکه بر رسول خدا(ص) و امامان مخصوصاً سالار شهیدان و مصایبی که بر آنها وارد شده می گرییم.

2.حکم حضور در عزای اولیای الهی

بخاری به سند خود از عایشه نقل می کند :«هنگامی که خبر شهادت زید بن حارثه و جعفر و عبدالله بن رواحه به پیامبر(ص) رسید، حضرت در حالی که آثار حزن د رصورتش نمایان بود وارد مسجد شد و در آنجا نشست.»

ابن هشام نقل می کند:«هنگامی که پیامبر(ص) به مدینه بازگشت صدای گریه و نوحه را بر کشته شدگان شنید. آن گاه چشمان پیامبر(ص) پر از اشک شد و فرمود: ولی حمزه گریه کننده ای ندارد. با شنیدن این سخن، زنان بنی اشهل آمدند و بر عموی رسول خدا(ص) گریستند.»