گرمي و سردي در طب سنتي

علم الأدويه يا گياه شناسي داروئي و طب سنتي که امروز از آن با نام مفردات پزشکي و فارماکوگنوزي ياد مي شود در باورها و اعتقادات درماني مردم و نيز در متون قديمه طب سنتي ايران برگرفته از کتب معتبر و دانشمندان نام آوري چون ابن سينا - زکرياي رازي - اهوازي ارجاني و ... مي باشد ، که اصول طبابت آن بر چهار حالت طبيعت مزاج آدمي يا اخلاط اربعه بنام : بلغم ، صفرا ، سودا ، خون و همچنين بر گرمي و سردی استوار بوده است و بر اين اساس تشخيص و درمان صورت مي گرفته است .

در طب تطبيقي و تلفيق عقايد قدما با پزشکي جديد از اخلاط اربعه با نام PH خون يا اسيديتيک و بازيک و از گرمي و سردي با واژه هاي پرکالري و کم کالري ياد مي شود ولي هيچکدام از اين تعبيرات بازگو کننده جامعي بشمار نمي روند و غذاهاي گرم و سرد در اعتقاد عامه مردم ايران به جاي پرکالري و کم کالري نمي باشد زيرا خوراکي هايي مانند گردو ،نارگيل ، کاکائو ، خرما ،‌ کنجد ،  گوشت شتر ، گوشت کبوتر در گروه غذاهاي گرم و خوراکي هائي مانند هلو ، هنداونه ، خيار ، توت فرنگي ، جو ، برنج ، گوشت گاو و جوجه خروس به نام غذاهاي سرد شناخته مي شوند و برخي غذاها مثل شير وماست گوسفند ، نان گندم ، گوشت بره و غيره غذاهاي معتدل و بعبارتي نه گرم و نه سرد شناخته مي شوند و اين گروه از غذاهاي معتدل اثر متابوليسمي و حالت خاص در افراد گرم مزاج و سرد مزاج ايجاد نکرده و به هر دو گروه سازگار مي افتد .

در طب سنتي خوراکي هاي سرد ارزش غذايي منفي در شخص ايجاد کرده و خوردن آنها سبب رخوت ، سستي ، ضعف عمومي ، رنگ پريدگي ،‌ بي حالي ، کم حوصلگي ، کاهش نيروي جنسي ، پرخوابي و غيره مي شود برعکس خوردن غذاهاي گرم باعث بالا رفتن فشارخون ، برافروختگي چهره ،‌ کم خوابي ، جوش صورت واحتمالاً کهير و جوشهاي چرکي خواهد شد .

در طب سنتي ايران هر فرد حالت و طبيعت مزاج يا ارگانيسم بدن خود را نسبت به غذاهاي سرد يا گرم تشخيص مي دهد و در مصرف آنها رعايت اعتدال را مي نمايد تا دچار عوارض گوارش و غيره نگردد .

عدم هماهنگي بين مزاج و غذا - طبق اعتقاد طب سنتي ايران - موجب اختلال در اندام هاي داخلي مثل قلب و ريه شده و شخص احساس بيماري می نمايد . امروزه با پيشرفت پزشکي و کشف علت بيماريها اين عقايد کنار گذاشته شده و کمتر مورد استفاده قرار مي گيرند .