روز جهاني منع دخانيات

سيگار ، مضرات و روشهاي ترک

در حال حاضر همه گيري دخانيات يک مشکل جهاني است و توسعه بي سابقه توليدات مواد دخاني و فروش فوق العاده آن در سراسر دنيا خصوصاً کشورهاي کم درآمد باعث بروز زيان هاي فراوان جسمي و روحي براي اينگونه جوامع شده است .

طبق آمار سازمان جهاني بهداشت ساليانه چهار ميليون نفر بر اثر ابتلا به بيماريهاي ناشي از استعمال دخانيات جان خود را از دست مي دهند و هر ۷ ثانيه يک مورد مرگ و مير ناشي از استعمال دخانيات در جهان اتفاق مي افتد .

در ايران نيز حدوداً هر ۱۰ دقيقه يک مورد مرگ ناشي از مصرف دخانيات برآورد شده است و چنانچه اقدامي در جهت کنترل آن صورت نپذيرد در ۱۰ سال آينده اين ميزان به يک نفر در۵/۲ دقيقه خواهد رسيد . آمارها بيانگر اين موضوع است که روزانه ۸۰ تا ۱۰۰ هزار نفر از جوانان و نوجوانان در جهان شروع به کشيدن سيگار مي کنند . در ايران شيوع استعمال دخانيات در گروه سني ۲۴-۱۵ سال از ميزان ۱۰   درصد در سال ۱۳۷۰ به ۱۷ درصد در سال ۱۳۷۸ رسيده است . در ۵ سال آينده جمعيتي بالغ بر ۳/۷۰ ميليون نفر خواهيم داشت که حدود ۳۶ ميليون نفر زير ۱۵ سال خواهند بود که اين جمعيت مي تواند بازار ايده آل براي فروش محصولات دخاني باشد .

سيگار و بيماريها

بيماري هاي ناشي از مصرف سيگار در کشورهاي در حال توسعه شايع تر است چرا که شيوع مصرف سيگار در اين کشورها رو به افزايش است . دود سيگار با دارا بودن بيش از ۴۰۰۰ نوع ماده سمي ، با مکانيسمهاي متعدد سبب بروز بيماري مي شود . از ميان شايع ترين بيماريهايي که با استعمال دخانيات در ارتباط هستند مي توان بيماريهاي قلبي - عروقي ، انواع سرطان ها ( معده ، خون ، حفره دهان ، رحم ، مثانه ، کليه ، ريه ، حفره مري ) بيماريهاي بدخيم تنفسي ، حملات مغزي ، بيماريهاي روان شناختي ، بيماريهاي پوستي ، زايمان زودرس و سقط جنين را مي توان نام برد .

حملات قلبي و سرطان ريه در افراد سيگاري ۲۰ برابر بيشتر از افراد غيرسيگاري است . از آنجائي که بيماريهاي ناشي از استعمال دخانيات طي مدت ۱۵ تا ۲۰ سال پس از شروع مصرف سيگار اتفاق مي افتد فرد سيگاري بدون توجه به عاقبت امر و به علت احساس نکردن شروع بيماري ، به مصرف سيگار خود براي تأمين سطح نيکوتين ادامه مي دهد .

خطر ابتلا به بيماريهاي ناشي از استعمال دخانيات در افراد غيرسيگاري که در معرض دود سيگار خصوصاً در محيط هاي بسته قرار دارند به نسبت زيادي وجود دارد .

اين افراد که به اصطلاح سيگاريهاي تحميلي ناميده مي شوند از ابتلا به بيماريهاي مذکور مصون نمي باشند .

سيگار و خسارتها

با توجه به نرخ مصرف سيگار و جمعيت افراد سيگاري ، هزينه مصرف دخانيات در ايران ۱۰۰۰ ميليارد تومان در سال برآورد شده است . از سوي ديگر هزينه هاي بهداشتي مصرف دخانيات را ۲ تا ۳ برابر ميزان مصرف آن ذکر نموده اند . يعني رقمي بين ۲ تا ۳ هزار ميليارد تومان بنابراين در مجموع حدود ۳ تا ۴ هزار ميليارد تومان در سال صرف تهيه و مصرف سيگار و درمان بيماريهاي ناشي از استعمال دخانيات مي گردد . از ديگر مواردي که براي خسارت ناشي از دخانيات مي توان ذکر کرد .

آتش سوزيهاي است که به علت انداختن ته سيگار ايجاد مي گردد در حال حاضر در دنيا ۱ ميليارد و ۲۵۰ ميليون نفر سيگاري وجود دارد وحدود ۱۰۰ هزار نفر هر روز به صورت حرفه اي کشيدن سيگار را شروع مي کنند . در ايران حدود ۱۰ ميليون سيگاري وجود دارد و اگر متوسط مصرف سيگار روزانه ۱۵  نخ محاسبه شود ميزان مصرف به ۵۴ ميليارد نخ در سال خواهد رسيد که مجموع درآمد ملي که صرف خريد سيگار مي شود ۱۰۸۰ ميليارد تومان خواهد بود .

سيگار و روش هاي ترک

ترک سيگار نياز به زمان دارد . ابتدا بايد خواست ، تا بعد توانست . در بهترين روش بايد ابتدا به آن فکر کرد ،  تصميم گرفت ، اراده را تقويت نمود ،  ضررهاي ملي سيگار و فوايد ترک سيگار را دانست و يک روز را براي ترک سيگار انتخاب کرد . نحوه سيگار کشيدن را تغيير داد و از توصيه هاي بهداشتي روان درماني و جايگزين نيکوتيني استفاده کرد . استفاده همزمان از روش هاي مختلف نتايج بهتري دارد .

روش شخصي

شامل ترک يکباره و ترک تدريجي است . در ترک يکباره که در مورد اغلب افراد موفقيت آميز است ، در روز ترک به صورت ناگهاني و کامل سيگار کشيدن را متوقف مي کنند . در ترک تدريجي که براي افرادي که به نيکوتين وابسته شده اند روش بهتري است . کم کردن تعداد سيگار مصرفي روزانه تا حدود ۵ عدد در روز به تدريج و در طول يک مدت مشخص انجام مي شود . اين روش به زمان بيشتري نياز دارد .

روش مداخله پزشک

مشورت با پزشک بسيار سودمند است . از اين طريق در مورد ضررهاي سيگار و بيماريها مي توان آموزش ديد .

بايد از توصيه هاي علمي استفاده کرد و روشهاي ترک جايگزين نيکوتين و روان درماني و گروه درماني را با برنامه مشخص انجام داد . روان درماني شامل يک سري توصيه هاي رفتاري - عملکردي ساده است . اين توصيه ها بر پايه علت سيگار کشيدن است که از طريق انجام تست چرا سيگار مي کشيد ؟ مشخص مي شود .

جايگزين نيکوتيني ، شامل استفاده از قرص مکيدني ، آدامس و برچسب نيکوتيني است . در حال حاضر مؤثرترين راه ، استفاده از برچسب است که متأسفانه تهيه آن در در کشور ما مستلزم صرف هزينه زياد است . در مرکز مشاوره ترک سيگار از آدامس هاي نيکوتين استفاده مي شود . گروه درماني ، شامل استفاده از روش هاي مختلف ترک به صورت دسته جمعي و بحث عمومي است . آمار و نتايج مشخص ساخته که روش مداخله پزشک مفيدتر است.