محيط زيست و آلاينده ها

نخستين بار بقراط بيماري را با محيط زيست مرتبط دانست : آب ، وضعيت اقليمي و ... قرن ها بعد آقاي Pettenkofer  آلماني نظريه ي ارتباط بيماري با محيط زيست را از نو زنده کرد .

اين واقعيت ثابت شده که محيط زيست بر رفاه جسمي ، رواني و اجتماعي کساني که در آن زندگي مي کنند تأثير مستقيم دارد . دامنه ي عوامل زيست محيطي از تأمين آب ، مسکن ، تنش هاي رواني - اجتماعي و ساختار خانوادگي تا نظام هاي کمک اجتماعي و اقتصادي و تا سازماندهي خدمات بهداشتي و بهزيستي اجتماعي در جامعه کشيده مي شود .

اثرهاي بهداشتي مربوط به شرايط محيط زيست مي توانند حاد باشند - مانند همه گيري بيماري تنفسي که به علت آلايندگي هوا ايجاد مي شود ، يا همه گيري مسموميت هاي غذايي - و يا دراز مدت باشند ، مانند ايجاد سرطان يا نابهنجاريهاي جنيني پس از مواجهه با پرتو تابي  ، اثرهاي دراز مدت محيط زيست نامطلوب بيشتر اوقات ناشناخته مي مانند و به اين ترتيب خطرهاي آن بالقوه يا اثبات نشده در نظر گرفته مي شوند .

* علت هاي آلايندگي محيط زيست عبارتند از :

• آلايندگي هوا

• آلايندگي آب

• فاضلاب و دفع زباله

• پرتوهاي يون ساز

• سانحه هاي صنعتي

آلايندگي هوا

آلايندگي هوا در منطقه هاي صنعتي و عمدتاً به علت احتراق سوخت هاي هيدروکربن پديد مي آيد . دو منبع عمده ي آلايندگي هوا عبارتند از ؛ نيروگاه ها و وسيله هاي نقليه ي موتوري ( خودروها )

• شرايط آب و هوايي

گاهي اوقات شرايط آب و هوايي خاصي پديد مي آيد که ضمن آن  واژگوني دما ( Temperature Inverion )  وجود دارد . يعني يک پوشش هواي گرم لايه ي هواي سرد موجود در سطح زمين را مي پوشاند . اين حالت در شهرها منجر به گير افتادن آلاينده ها و تجمع سريع آنها مي شود که آن را دودمه ( Smog ) مي نامند . وجود آلاينده ها با چنين تراکم فراواني مي تواند موجب همه گيري بيماريهاي تنفسي شود .

• اثرهاي حاد آلاينده هاي هوا بر تندرستي

يک مثال معروف از اثر حاد آلاينده هاي هوا دودمه ( Smog ) معروف لندن است که در دسامبر ۱۹۵۲   بروز کرد . در آن موقع برآورد شد که آن دودمه موجب مرگ ۴۰۰۰-۳۵۰۰ نفر شده است .

آلاينده هاي آب

پيشگيري از بيماريهاي ناشي از آب موکول به خالص بودن و حفاظت آب آشاميدني است . براي حفظ تندرستي انسان لازم است آب سالم به مقدار کافي براي او تأمين شود . آب آشاميدني سالم بايد عاري از آلودگي به عوامل بيماريزا و مواد شيميايي زيانبار باشد . عمده ترين عفونت هايي که به وسيله ي آب منتقل مي شوند عبارتند از : وبا ، حصبه و اسهال خوني ، علت اين عفونت ها آلودگي آب آشاميدني به مدفوع انساني است . در کشورهايي که سيستم هاي نوين دفع فاضلاب و تأمين آب خانه ها وجود دارد . انتشار اين بيماريها از راه آب بسيار کم است .

آلاينده هاي شيميايي

تخليه ي سرريز کارخانه ها در رودخانه ها و جويبارها و همچنين استفاده از آفت کش ها و کودهاي شيميايي توسط کشاورزان در حوزه ي آبخيز رودخانه ها مي تواند موجب آلايندگي شيميايي آب شود .

سانحه هاي صنعتي

جمعيت عام نه فقط در معرض حادثه هايي ست که از مواجهه با پرتوتابي هسته اي ايجاد مي شود . بلکه خطر سانحه هايي از نوع ترابري و ذخيره سازي طيف گسترده اي از مواد شيميايي هم وجود دارد .

* گرم شدن کره ي زمين

وجود مقدار زيادي دي اکسيد کربن در جو که به افزايش کلي دماي کره ي زمين منجر مي شود ، خود بالقوه مي تواند موجب آب شدن کلاهک هاي يخي و بالا آمدن سطح آب در اقيانوس ها شود . گرم شدن جهان اثرهاي نا مطلوب بالقوه بر کشاورزي هم دارد که موجب تشديد مشکلات تغذيه اي در کشورهاي رو به پيشرفت مي شود و زوال تندرستي مردم جهان را به دنبال دارد . موضوع گرم شدن کره ي زمين و ساير موضوع هاي جهاني در کنفرانس WHO در سال ۱۹۹۲ ( در ريود و ژانيرو ) مطرح و پذيرفته شد که اقدام همه ي کشورهاي عضو براي کاستن از مصرف سوخت هاي فسيلي متوقف کردن جنگل زدايي و اقدام مشترک براي حفظ محيط زيست ضروري است .