جهان در حال پيرشدن

سالمندان سالم منابع ارزشمندي براي خانواده و جامعه

يعني اينکه افراد سالمند نسبت بيشتري از کل جمعيت را تشکيل دهند . کاهش ميزان باروري کلي ( TFR ) از يک سو و کاهش ميزان مرگ و افزايش اميد زندگي از سوي ديگر موجب شده که ساختار سني جمعيت از گروههاي سني جوانتر به پيرتر تغيير يابد .

براي درک تغييرات ساختار سني ، شاخص سالخوردگي شاخص خوبي است .

در سال ۱۹۵۰ از هر ۱۲ نفر يک نفر و در سال ۲۰۰۰ از هر ۱۰ نفر يک نفر بالاي ۶۰ سال بوده است . پيش بيني مي شود در سال ۲۰۵۰ از هر ۵ نفر يک نفر سالمند بالاي ۶۰ سال باشد .

در سطح جهاني سرعت رشد جمعيت سالمند بيشتر از سرعت رشد کل جمعيت است . در سالهاي ۱۹۵۵ - ۱۹۵۰  ميزان رشد سالانه جمعيت بالاي ۶۰ سال مختصري بيش از رشد کلي جمعيت و هر دو تقريباً ۸/۱  درصد بودند . در سالهاي اخير ، رشد جمعيت سالمند ۹/۱  درصد بوده که بطور واضحي از رشد کل جمعيت که ۲/۱  درصد مي باشد بالاتر است . پيش بيني مي شود در آينده اي نزديک درصد رشد سالمندان ، ۵/۳   برابر رشد کلي جمعيت شود .

از آنجايي که نرخ رشد جمعيت ، در کشورهاي در حال توسعه ، بيشتر از کشورهاي توسعه يافته است لذا در آينده جمعيت سالمند بيشتري در اين کشورها زندگي خواهند کرد ، انتظار مي رود طي ۵۰ سال آينده جمعيت سالمندان در کشورهاي در حال توسعه ۴ برابر شود .

• با مشکلات توسعه يافتن درگير هستند و به مشکل سالمندي فکر نمي کنند . سرعت سالخوردگي بيشتري دارند و در مدت زمان کمتري با افزايش جمعيت سالمندي روبرو خواهند شد . در حالي که آمادگي کافي براي روبرو شدن با اين مسئله را پيدا نکرده اند .

• اکثر افراد سالمند در روستا زندگي مي کنند و دسترسي کمتري به امکانات دارند .

• خانواده مهمترين منبع حمايت از سالمند مي باشد و پوشش کافي و وسيع حمايت هاي اجتماعي براي خانواده ها وجود ندارد .

: بنابراين

افزايش جمعيت زير ۱۵ سال و افزايش جمعيت بالاي ۶۵ سال هر دو موجب افزايش نسبت سرباري ميشود .

اگر چه ميزان سرباري در سال ۲۰۵۰ تقريباً با ميزان سرباري در سال ۲۰۰۰ برابر است ، اما ترکيب اين ميزان سرباري متفاوت است . در سال ۲۰۰۰ ، جمعيت زير ۱۵ سال ، سهم بيشتري در اين ميزان سرباري دارند در حاليکه در سال ۲۰۵۰ سهم افراد بالاي ۶۵ سال افزايش مي يابد .  بنابراين ابعاد اقتصادي سالخوردگي جمعيت نيز ، نيازمند توجه بيشتري است .

هر چند تمام سالمندان نيازمند توجه خاص هستند اما برخي از سالمندان آسيب پذير بوده و نياز به توجه ويژه دارند از جمله :

• زنان سالمند

• سالمندان پير يا يپران پير ( بالاي ۷۵ سال )

• سالمندان روستايي

• سالمندان حاشيه شهر

• سالمنداني که در موسسات نگهداري مي شوند .

در سال ۱۹۸۲ اولين اجلاس سران با موضوع سالمندي در وين تشکيل شد . در سال ۲۰۰۲ دومين اجلاس سران با موضوع سالمندي در مادريد تشکيل شد که تمام کشورهاي عضو سازمان جهاني بهداشت در آن شرکت نموده و متعهد شدند اقداماتي را در چارچوب مصوبات اجلاس انجام دهند .

از جمله تعهدات اجلاس مادريد :

• از بين بردن تبعيض سني

• ايجاد جامعه اي براي تمام سنين

• ارتقاء عزت اجتماعي سالمندان

• افزايش دسترسي به خدمات اجتماعي

• قرار دادن موضوع سالمندي در دستور کار توسعه

• استفاده از تجربيات سالمندان براي آينده اي بهتر

• ايجاد ديدگاه جنسيتي در همه برنامه ها

• تداوم کار تا زمان تمايل

• ضرورت دسترسي همگاني و برابر سالمندان به خدمات بهداشتي و اينکه نيازهاي رو به رشد سالمندان مستلزم تدوين سياست هاي مراقبت ، درمان و شيوه ي زندگي سالم است .

• براي اجراي تعهدات ، مسئوليت اصلي با دولتها است ، اما با همکاري سازمان هاي بين المللي ، سازمانهاي غيردولتي ،‌بخش خصوصي و خود سالمندان

براي داشتن سالمندي فعال بايد از بدو تولد و حتي قبل از آن برنامه ريزي کرد . مشارکت اجتماعي ، سلامتي و امنيت سه رکن اساسي سالمندي فعال است .

همانند کل جهان ،‌جمعيت کشور ما نيز در حال پير شدن است .

به شکم ايجاد شده در هرم سني چند سال آينده توجه نمائيد .

با افزايش درصد سالمندان کشور ، ميانه سني جمعيت نيز بالا خواهد رفت .

رسيدن از ميانه سني ۱۷ به ۳۲ يعني ، کشور ما از يک جمعيت جوان به سوي يک جمعيت پير در گذر است .

علاوه بر افزايش درصد سالخوردگي جمعيت ، سرعت سالخوردگي نيز مهم است .

مردان سالمند شهري بيشترين ميزان باسوادي و زنان سالمند روستايي کمترين ميزان باسوادي را دارند .

۷۰ درصد   زنان سالمند خانه دار و ۵ درصد آنان به کاردرآمدزا اشتغال دارند . ۱۷  درصد کل سالمندان بيکار و بدون درآمد هستند .

بر اساس بررسي کشوري سال ۱۳۸۱ حدود ۲۶ درصد سالمندان به کار درآمدزا بطور مستقيم و۵/۱۷    درصد به کار درآمدزا بطور غير مستقيم  مانند نگهداري فرزندان يا انجام کارهاي خانه و ... اشتغال دارند .

۷۴  درصد سالمندان ميزان درآمد خود را براي امرار معاش ناکافي مي دانند .

مهمترين نياز سالمندان کشور ما ، نياز مالي و پس از آن بهداشت و درمان مي باشد . تأمين رفاه سالمندان جز در سايه هماهنگ شدن دستگاهها و بخش هاي مختلف دولتي و غيردولتي مقدور نخواهد بود .

در کشو رما نيز همانند ساير کشورهاي در حال توسعه ، خانواده مهمترين منبع حمايت از سالمند مي باشد . بنابراين حمايت از خانواده از لحاظ مالي و افزايش مهارت خانواده در زمينه مراقبت از سالمند ضروري است . توجه به سالمنداني که تنها زندگي مي کنند اهميت ويژه دارد .

بر اساس بررسي کشوري سال ۱۳۷۷ عدم تعادل ، بيشترين اختلال در سالمندان است . بيشترين علت بستري در سالمندان شهري ، بيماريهاي قلبي عروقي و در سالمندان روستايي ، بيماريهاي چشمي بوده است . 

• ۸   درصد سالمندان اصلاً دندان ندارند ( نه دندان طبيعي و نه مصنوعي )

• ۳۳/۲   درصد سالمندان نياز به دندان مصنوعي ،

• ۳۳  درصد سالمندان نياز به عينک

• ۱۴  درصد سالمندان نياز به سمعک و ۸ درصد سالمندان نياز به عصا دارند ؛ در حالي که فاقد آن هستند .

شاخص هاي اجتماعي ، اقتصادي سالمندان نشان مي دهد که بهترين وضعيت مربوط به مردان سالمند شهري و بدترين وضعيت مربوط به زنان سالمند روستايي است .