اپيدميولوژي کزاز

کزاز يک بيماري عفوني باکتريائي است که توسط نوعي کلستريديوم ايجاد مي شود. اين بيماري مي تواند در تمام گروههاي سني ايجاد گردد و حتي با وجود مراقبت هاي شديد امروزي نيز، ميزان مرگ و مير ناشي از آن بالاست. اين بيماري به صورت يک مشکل مهم بهداشت عمومي در اغلب نقاط دنيا باقي مانده است. در بسياري از کشورها، کزاز نوزادي مسئول نيمي از موارد مرگز و مير نوزادان در اثر بيماري هاي قابل پيشگيري با واکسن و تقريباً  14% از مرگ و مير کلي نوزادان است.

مجموع مرگ و ميرهاي ناشي از کزاز در جهان حدود 213 هزار مورد برآورد مي گردد که از اين تعداد 180 هزار مورد مربوط به کزاز اطفال مي باشد و همچنين مرگ و مير ناشي از کزاز مادري در حدود 15000 تا 30000 مورد است.

الف) کزاز درافراد مسن

پاسخ هاي آنتي بادي بر عليه آنتي ژن کزاز، از حدود نيمه عمر 11 سال به بعد در يک جامعه آماري با شرايط فيزيکي خوب، به تدريج کاهش مي يابد و باافـزايش سـن منجـر به کاهـش پيشـرونده ايمنـي در مقـابل کزاز مي شـود. اين نتيجـه در کشـورهاي مخـتلف در مورد ايمني کزاز همخواني دارد. در حاليکه ميزان واکسيناسيون و حضور آنتي بادي در خون، در کودکان تقريباً 100% است، شيوع ميزان آنتي بادي (پادتن) حفاظت کننده در افراد مسن ساکن در کشورهاي صنعتي و در حال توسعه بسيار پائين تر است.

بررسي در بيماران با ميانگين سني 84 سال نشـان داده شـده است؛ در افـراد مسـن، يک دز واکسـن کزاز همـيشه به مقـاوم شـدن کامـل منجر نمي شود. نتيجه به سابقه واکسيناسيون قبلي و وضعيت فعلي سيستم ايمني بدن در فرد واکسينه شده بستگي دارد. پاسخ بهتر در افرادي که قبلاً به طور کامل واکسينه شده اند قابل انتظار است. غير از کزاز اطفال، بيشترين شيوع کزاز در افراد مسن گزارش شده است. نرخ مرگ و مير کزاز در سالمندان بالاست.

ب) ايمني و انواع زخم ها

مقاومت در برابر کزاز وابسته به آنتي بادي است و تنها با ايمن سازي فعال با واکسن کزاز يا ايمن سازي غيرفعال با استفاده ايمونوگلوبولين ويژه کزاز (مثل تتابولين) مي تواند بدست آيد. از آنجا که سوختگي، زخم باز و آلوده ايجاد مي کند، بيماران دچار سوختگي مستعد ابتلا به کزاز هستند. به همين دليل، برخي از مراکز سوختگي، به طور معمول از ايمونوگلوبولين کزاز انساني (250 تا 500 واحد) به منظور فراهم آوردن ايمني غيرفعال فوري به همراه واکسن کزاز (عليرغم وضعيت ايمني فعال بيمار) استفاده مي کنند. کزاز بعد از جراحي يک رويداد بسيار نادر است که معمولاً فقط در بيماران با وضعيت واکسيناسيون ناکافي روي مي دهد. بروز عفونت هاي کلستريديوم در استفاده کننده هاي داروهاي تزريقي، از نگراني هاي پزشکان در بخش هاي اورژانس است که شامل کزاز هم مي شود.

اگر جــه گاز گرفـتگي حـيوانات اغـلب به عـنوان جـراحت محسـوب نمي گردد ولـي امـکان دارد که اين حـملات به مـرگ منتهـي شـود. آنتي بيوتيک براي زخم هاي عفـوني ناشـي از گاز گرفـتگي و زخـم هاي تازه اي که در معـرض خطر عفـونت قـرار دارند مـثل زخم هاي بسيار بزرگ، هماتوم (توده داخلي پرخون) بزرگ و گاز گرفتگي توسط گربه (که از سگ خطرناک تر است) تجويز مي شود.

همچنين ديابتي ها و بيماران ضعف سيستم ايمني هم بايد واکسيناسيون و مراقبت مربوط به کزاز در آنها کامل انجام شود چون سطح ايمني در برابر کزاز در اينها پائين تر از ساير افراد است.