HOME

وابستگي به نيکوتين

وابستگي به نيکوتين ، استعداد فيزيکي بدن به نيکوتين شيميايي است و زمانيکه توسط محصولات تنباکو به بدن وارد مي شود قدرت اعتياد آور زيادي دارد . دود ناشي از سيگار و پيپ حاوي هزاران ماده شيميائي من جمله نيکوتين است . نيکوتين اثرات فيزيکي و تغييرات خلقي در مغز ايجاد مي کند که بصورت موقت لذت آور بوده و اين اثرات باعث تقويت تداوم مصرف تنباکو مي شود .
معتاد شدن به تنباکو ، باعث ايجاد مشکلات ديگر بهداشتي بعلت مواد موجود در دود تنباکو مي شود . اين مسائل شامل صدمه به ريه ها ، قلب و عروق خوني مي شود .

*علائم و نشانه ها
وابستگي به تنباکو شامل علائم و نشانه هاي زير مي باشد .
۱ - شما نمي توانيد سيگار کشيدن را متوقف کنيد و يک يا چند بار تلاش هاي جدي ولي ناموفق براي ترک سيگار کرده ايد .
۲ - زمانيکه براي ترک سيگار کوشش مي کنيد دچار علائم محروميت از سيگار مي شويد . کوشش هاي شما براي ترک سيگار باعث علائم و نشانه هاي فيزيکي شامل ميل شديد به سيگار ، اضطراب ، تحريک پذيري ، بي قراري ، اختلال تمرکز ، سردرد ، خواب آلودگي ، آشفتگي معده و حتي يبوست يا اسهال مي شود .
۳ - عليرغم ايجاد مشکلاتي که براي سلامتي شما وجود دارد به سيگار کشيدن ادامه مي دهيد و با وجود اينکه شما دچار مشکلاتي در رابطه با ريه يا قلب خود شده ايد نمي توانيد سيگار کشيدن را متوقف کنيد . اين يکي از مهمترين علائم وابستگي به سيگار مي باشد .
۴ - براي اينکه سيگار بکشيد فعاليت هاي اجتماعي يا تفريحي خود را ترک مي کنيد . همچنين ممکن است رفتن به مکان هاي خاصي يا ارتباط با بعضي از دوستان و اقوام را قطع کنيد زيرا شما نمي توانيد در اين موقعيت ها سيگار بکشيد .
توجه : ميزان وابستگي تا حدي به اين نکته بستگي دارد که شما چقدر سيگار مي کشيد و چه مدت زماني است که سيگار مي کشيد .
علل : مصرف سيگار باعث ورود بيش از ۶۰ ماده شيميايي توليد کننده سرطان ،‌ مقادير کمي از سمومي مثل آرسنيک و سيانيد و بيش از ۴۸۰۰ ماده ديگر به بدن مي شود .
نيکوتين آن ماده شيميايي در تنباکوست که باعث تداوم در سيگار کشيدن مي شود . نيکوتين همچنين مي تواند به اندازه کوکائين اعتيادآور باشد . اين ماده باعث افزايش آزادسازي يک ماده شيميايي در مغز بنام دوپامين مي شود که باعث مي شود شما احساس خوبي داشته باشيد . افزايش دوپامين قسمتي از روند اعتياد است .
عوامل خطرساز :
کليه افرادي که سيگار مي کشند در معرض اعتياد به نيکوتين هستند . استعمال دخانيات رفتاري است که اغلب در طي نوجواني ايجاد مي شود و حدود ۹۰٪ سيگاري ها استعمال دخانيات را قبل از ۲۱ سالگي شروع مي کنند و در اکثريت آنها شروع استعمال دخانيات قبل از ۱۸ سالگي بوده است . هر چقدر سيگار کشيدن در سن پائين تري شروع شود احتمال بيشتري وجود دارد که فرد در سنين بالاتر تبديل به يک سيگاري قهار شود .
تقريباً نيمي از کسانيکه در دوران دبيرستان سيگار مي کشند به سيگار کشيدن خود در سالهاي بعد نيز ادامه مي دهند . همچنين نوجواناني که سيگار مي کشند احتمال بيشتري وجود دارد که از الکل و مواد مخدر نيز استفاده کنند .
در بين بزرگسالان اعتياد به نيکوتين مي تواند ظرف چند روز يا چند هفته پس از مصرف اولين سيگار شروع شود . اين مسئله در مورد افرادي که بصورت تفريحي سيگار مي کشند نيز ديده مي شود . استعمال دخانيات در فيلم هاي سينمائي و يا تبليغات بخصوص در مورد جوانان ميتواند يک عامل تشويقي مهم براي تصميم به شروع سيگار يا تداوم آن باشد . اگر چه تبليغات ضدسيگار نيز در حال افزايش هستند ، اما از سوي ديگر ميزان سيگار کشيدن در فيلم ها افزايش يافته است .

* عوارض
زماني که دود تنباکو استنشاق مي کنيد در حال بلعيدن دسته اي از مواد شيميايي هستيد که به اکثريت ارگانهاي حياتي بدن شما نفوذ خواهند کرد .
۱ - ريه ها : سيگار علت ۸۷ درصد تمام موارد سرطان ريه مي باشد . همچنين سيگار علت اصلي ساير بيماريهاي ريوي مانند برونشيت مزمن مي باشد .
۲ - قلب و عروق : استعمال دخانيات باعث افزايش خطر بيماريهاي قلبي عروقي مي شود . علت اين مسئله نامشخص مي باشد. اما محققان احتمال مي هند که نيکوتين باعث تحريک غده فوق کليه براي توليد هورمونهائي مي شود که با افزايش فشار خون و ضربان قلب باعث آسيب قلب مي شوند . مونوکسيد کربن موجود در دود سيگار اکسيژن را از قلب و ساير اعضاي حياتي مي دزدد و همچنين سيگار ممکن است باعث تنگي عروق خوني شده و خطر بيشتري از حمله قلبي ايجاد کند .
۳ - سرطان : سيگار کشيدن از دلايل سرطان مري ،‌حلق ،‌حنجره ، دهان ،‌ مثانه ،‌لوزالمعده ،‌کليه و گردن رحم مي باشد.
۴ - وضعيت ظاهري : مواد شيميايي موجود در دود سيگار مي توانند پوست را خشک و ملتهب کرده و ايجاد چين و چروک را تسريع کنند . سيگار کشيدن همچنين مي تواند انگشت ها ، ناخن ها و دندانها را زرد رنگ کند .
۵ - ناباروري : سيگار کشيدن خطر ناباروري و سقط در زنان و خطر ناتواني جنسي و عقيمي در مردان را افزايش مي دهد .
۶ - سندرم مرگ ناگهاني نوزاد : احتمال ايجاد اين بيماري در نوزادان مادرانيکه در طول حاملگي سيگار مي کشند به ميزان زيادي افزايش مي يابد . همچنين استنشاق دود سيگار ديگران در نوزادان باعث افزايش خطر اين بيماري مي شود .
۷ - احساس چشائي و بويائي : سيگار کشيدن احساس مزه و بو را کم کرده و در نتيجه غذا به اندازه سابق اشتها آور نخواهد بود .

* درمان
داروهاي مؤثر براي ترک سيگار در دو گروه طبقه بندي مي شوند که شامل داروهاي جايگزين نيکوتين و داروهاي غيرنيکوتيني هستند و استفاده از اين نوع داروها معمولاً شانس ترک سيگار را دو برابر مي کند . بهترين درمان در دسترس براي کمک به ترک سيگار بر مبناي حمايت روحي بعلاوه داروهاست .
* پيشگيري
بهترين راه پيشگيري از وابستگي به تنباکو در درجه اول نکشيدن سيگار مي باشد . بهترين راه پيشگيري از سيگار نکشيدن فرزندانتان سيگار نکشيدن خود شماست . والدين سيگاري اگر زماني که کودکانشان کم سن تر هستند سيگار را ترک کنند ، احتمال اينکه فرزندشان سيگاري شود کمتر است . حتي اگر شما سيگاري نيستيد عمل کردن به نکات ذيل به شما توصيه مي شود .
۱ - با فرزند نوجوان خود صحبت کنيد : از آنها در مورد اينکه آيا دوست سيگاري دارند يا خير سئوال کنيد . احتمال سيگاري شدن آنها وقتي که دوست نزديک انها سيگاري باشد بيشتر مي شود . همچنين بيشتر نوجوانان اولين سيگار خود را با دوست سيگاري خود مي کشند .
۲ - بدانيد که فرزندانتان درباره سيگار چه نظري دارند : بر روي تحقيقات جديدي تآکيد کنيد که نشان مي دهد که نوجوانان بعد از سيگار کشيدن متناوب حتي بعد از چند هفته علائم ‌وابستگي به سيگار را نشان ميدهند .
۳ - به فرزند خود کمک کنيد تا در احساسات شخصي خود دقيق شود : از سئوالات بدون پيش داوري استفاده کرده و به فرزندان خود ياددهيد که چگونه مي توانند با موقعيت هاي سخت کنار بيايند .
۴ - نوجوان خود را تشويق کنيد تا از حداکثر انرژي و سلامتي خود لذت ببرد : به نوجوان خود توضيح دهيد که روش هاي زنده و فعال زندگي که در بسياري از تبليغات سيگار نشان داده مي شود در حقيقت بيشتر در مورد افراد غيرسيگاري صدق مي کند . همچنين کسانيکه سيگار مي کشند بيش از ساير افراد دچار سرماخوردگي و عفونت هاي تنفسي مي شوند .
۵ - به بازتاب هاي اجتماعي توجه کنيد : به نوجوان خود يادآوري کنيد که سيگار کشيدن باعث بدبو شدن دهان ،‌موها و لباس ها مي شود .

* مراقبت شخصي
زماني که سيگار را ترک مي کنيد ممکن است دچار علائم محروميت از نيکوتين شويد . بدن شما به دوزهاي بالا و منظم نيکوتين عادت کرده است . بنابراين زماني که نيکوتين وارد بدن نشود باعث ايجاد علائم خواهد شد . استفاده از داروها به ميزان قابل توجهي علائم محروميت را کم مي کند . حتي با اين وجود مهم است که بدانيد چطور بايد با علائم محروميت برخورد کنيد .
معمولاً علائم محروميت در طي ۳-۷ روز بعد از ترک سيگار به حداکثر خود مي رسد . البته اين علائم ممکن است براي هفته ها ادامه يابند اگر چه به مرور از شدت آنها کاسته خواهد شد . ممکن است در طي ۳ ماه اول تغييرات غيرقابل پيش بيني در شدت علائم پيدا شود . اگر چه اکثر علائم محروميت از نيکوتين ظرف ۴ هفته از بين مي روند ولي ممکن است بطور دوره اي حتي ماه ها بعد از ترک سيگار احساس نياز شديد به سيگار بکنيد .
اکثريت افرادي که سعي در ترک سيگار دارند دچار طيفي از علائم و نشانه هاي محروميت مي شوند . در اينجا بعضي از علائم شايعتر و راههاي مقابله با آن ذکر مي شود .
۱ - احساس ناراحتي جسمي يا افسردگي : ورزش کنيد حتي يک پياده روي نيم ساعته مي تواند به شما کمک کند .
۲ - بي خوابي : از کافئين و ساير محرک ها اجتناب کرده و يا مصرف آنها را کم کنيد ، با آرامش به رختخواب برويد . در رختخواب چيزي نخوريد ،‌تلويزيون تماشا نکنيد و جر و بحث نکنيد . اتاق خواب خود را آرام و راحت نگه داريد و زمان خواب منظم داشته باشيد .
۳ - تحريک پذيري ،‌نااميدي و خشم : از تکنيک هاي ريلکسيشن استفاده کنيد . بطور منظم ورزش کنيد . نفس عميق بکشيد . مصرف کافئين و ساير محرک ها را کم کنيد . از موقعيت هاي استرس زا اجتناب کنيد .
۴ - اضطراب ،‌عصبي بودن : از تکنيک هاي ريلکسيشن استفاده کنيد . بطور منظم ورزش کنيد ،‌نفس عميق بکشيد و از کافئين و ساير محرک ها اجتناب کنيد . حواس خود را بجاي ديگري متمرکز کنيد .
۵ - اختلال د رتمرکز : ميزان کار خود را کم کنيد . از خود انتظار انجام کار کمتري داشته باشيد . به ميزان انرژي و زمان مورد نياز براي ترک سيگار دقت کنيد .
۶ - بي قراري و ناشکيبائي : مابين کار ورزش هاي کوتاه مدت انجام دهيد . اين کار نه تنها شما را از موقعيت هاي قبلي خارج مي کند بلکه به بهبودي علائم محروميت نيز کمک مي کند . نفس عميق بکشيد از کافئين و ساير محرک ها اجتناب کنيد و بطور مرتب نقطه توجه خود را عوض کنيد .
۷ - افزايش اشتها : ميان وعده هاي مفيد مصرف کنيد . وعده هاي اصلي غذائي را به تأخير نياندازيد ،‌آب بيشتري بنوشيد و بصورت منظم ورزش کنيد .
۸ - اشتياق شديد براي سيگار : در طول مدت اين ميل شديد ، که کمتر از ۵ دقيقه طول مي کشد صبر داشته باشيد . نفس عميق بکشيد و حواس خود را به مسائل ديگر معطوف کنيد .
۹ - تغييرات در عادات روده مانند يبوست : وعده هاي اصلي غذائي را تنظيم کنيد . غذاهاي فيبردار مصرف کنيد . مصرف غذاهاي نفاخ و جويدن آدامس را محدود کنيد .
۱۰ - خستگي : بصورت منظم ورزش کنيد . وعده هاي اصلي غذا را فراموش نکنيد و استراحت بيشتري داشته باشيد .
۱۱ - سرفه ، خشکي گلو ،‌ترشحات بيني : آب بنوشيد و براي کاهش تحريک گلو از قطره هاي سرفه استفاده کنيد .

* انطباق با محيط
بسياري از سيگاري ها مايلند که سيگار را ترک کنند ولي بعلت اثرات معتادکننده قوي نيکوتين اين کار براي آنها سخت است . ممکن است شا براي ترک موفقيت آميز سيگار به بيش از يکبار کوشش نياز داشته باشيد .
ممکن است شما مايل باشيد سيگار را ترک کنيد ولي در حال حاضر خود را آماده براي ترک نمي بينيد . بسياري از سيگاري ها چنين احساس مشابهي را دارند .
اکثر سيگاري ها نهايتاً سيگار را ترک خواهند کرد اما شما چگونه مي توانيد انگيزه اي را ايجاد کنيد که اين عمل را هم اکنون انجام دهيد . ترک سيگار را با توجه به احساسات مختلفي که در مورد سيگار کشيدن داريد شروع کنيد . دلايلي را که ممکن است دوست داشته باشيد سيگار را ادامه دهيد و همچنين دلايلي را که ممکن است دوست داشته باشيد سيگار را ترک کنيد مشخص کنيد .
ليستي از موانع و منافع بنويسيد و هر زمان به دلايل جديدي رسيديد آنرا نيز يادداشت کنيد .
الف - موانع را تشخيص بدهيد ؛
اين موانع براي شما واقعيت داشته و ممکن است باعث تأخير در ترک سيگار شوند . ولي با تشخيص اين موانع قبل از اينکه سعي در ترک سيگار کنيد شما مي توانيد :
۱ - به راههائي فکر کنيد که مي توانيد بر اين موانع غلبه کنيد : حتي ممکن است شما متوجه شويد که بعضي ازاين موانع به آن اندازه که ابتدا فکر مي کرديد بزرگ نيستند .
۲ - کارهائي را شروع کنيد که بر اين موانع غلبه کنيد : براي مثال اگر نگران علائم محروميت هستيد به فکر تهيه جايگزين هاي نيکوتين يا دارو باشيد .
۳ - مرزهاي بدون سيگار تعيين کنيد : اگر فرد سيگاري ديگري در خانه شما زندگي مي کند مرزهائي بين خودتان قائل شويد .

ب - منافع را تشخيص دهيد :
ترک سيگار به دلايل متعددي تغيير خوبي است . دلايلي که براي شما مهم هستند معين کنيد .
۱ - به منافع کوتاه مدت ( مثل تنفس راحت تر ، پس انداز پول ، نداشتن لباسهاي بدبو ) و منافع بلند مدت ( احتمال کمتر بيماري ، افزايش شانس زندگي طولاني ، عدم تأثير دود سيگار روي افرادي که دوستشان داريد ) بيانديشيد .
۲ - ليست شما چه طولاني و چه کوتاه باشد و هرچقدر بهتر بتوانيد منافع ترک سيگار را مشخص کنيد ، دلايل شما براي ترک سيگار قوي تر خواهد شد .
۳ - اين دلايل انگيزه شما براي ترک سيگار را مي سازند . اين منافع را بطور منظم به خودتان يادآوري کنيد مخصوصاً زماني که احساس مي کنيد انگيزه شما در حال کاهش است .
ج - خودباوري داشته باشيد :
ممکن است شما اعتماد کمي به قدرت خود براي ترک سيگار داشته باشيد . ممکن است شما بارها کوشيده باشيد . در اينصورت سعي کنيد ديدگاه خود را عوض کنيد . بجاي فکر کردن به ترک سيگار بعنوان يک مانع بزرگ غيرقابل عبور روي جزئيات تمرکز کنيد . موقعيت هاي خاصي را که در هر روز مي توانند به کوشش هاي شما براي ترک کمک کرده يا صدمه بزننند تعيين کنيد .
۱ - ممکن است احساس کنيد که در موقعيت هاي خاصي مثل پشت ميز کار مطمئناً مي توانيد سيگار نکشيد ولي در ساير موقعيت ها مثلاً در مهماني ها چنين اطميناني را بخود نداشته باشيد .
۲ - موقعيت هايي را که در آنها براي ترک سيگار کاملاً اعتمادبه نفس داريد مشخص کنيد . متوجه خواهيد شد که موقعيت هاي بسياري وجود دارد که شما هم اکنون مي توانيد در آن موقعيت ها سيگار نکشيد .
* آيا خودتان را به اندازه کافي حمايت و تشويق کرده ايد ؟
۱ - با تمرين مثبت صحبت کردن با خود نگرش مثبتي نسبت به خود بوجود آوريد . در آينه نگاه کنيد و بگوئيد من مي توانم سيگار کشيدن را ترک کنم .
۲ - يک يا دو جمله بسازيد و روزانه براي تشويق خود تکرار کنيد مثل ( من مي توانم اين کار را بکنم يا ادامه بده )

* درمانهاي تکميلي و جايگزين :
جدا از داروها به روشهاي زير نيز مي تواند به کاهش اضطراب کمک کند :
۱ - رفتار درماني : رفتار درماني مشورتي مي تواند به شما کمک کند تا رفتارها و افکاري را که باعث اضطراب مي شوند تغيير دهيد . علل اضطراب خود را بهتر فهميده و تکنيکهاي ريلکسيشن را ياد مي گيريد.
۲ - تکنيکهاي ريلکسيشن : روشهائي مثل مديتيشن مي تواند ميزان استرس شما را کم کند . درمديتيشن روي يک کلمه يا موضوع در محيطي ساکت تمرکز شده تا ريلکسيشن ايجاد شود .