پرمويي ( هيرسوتيسم )

پرمويي يا هيرسوتيسم در اثر توليد بيش از حد آندروژن ( هورمون مردانه ) ايجاد مي شود و معمولاً با دوره هاي بدون تخمک گذاري در زنان و از بين رفتن عملکرد دوره اي قاعدگي همراه است .

بايد ارزيابي دقيق و توأم با همدردي از زني که از پرمويي شکايت دارد به عمل آيد . از نظر يک زن بيمار ، رشد مو در صورت و شکم يا پستان ها از چند نظر ناراحت کننده است . آيا اين مسأله يک بيماري است ؟ آيا تغييري در جنسيت وي رخ داده است ؟ آيا پذيرش جامعه تغيير خواهد کرد ؟ آيا باروري وي مختل خواهد شد ؟

عواملي که بر رشد  مو اثر مي گذارند شامل ۴ مورد زير است :

۱- آندروژن ها ، بويژه تستوسترون رشد مو را آغاز مي کند .

۲ - استروژن ها که اصولاً بر خلاف آندروژن ها عمل مي کنند و سرعت و آغاز رشد را به تأخير مي اندازند .

۳ - پروژستين ها داراي اثر مستقيم اندکي بر مو هستند .

۴ - حاملگي ( مقادير بالاي استروژن و پروژسترون ) مي تواند همزماني رشد موها را افزايش دهد و منجر به دوره هاي رشد مو و ريزش آن شود . البته عوامل غيرهورموني نيز مي توانند بر رشد مو اثر بگذارند . ( مانند دماي موضعي پوست ، مقدار جريان خون و تورم يا ادم )

پيگيري تشخيصي هيرسوتيسم

ارزيابي آزمايشگاهي اوليه پرموئي شامل اندازه گيري ميزان خوني تستوسترون و ۱۷ آلفا هيدروکسي پروژسترون است . به عنوان قسمتي از ارزيابي عدم تخمک گذاري  ، ميزان عملکرد تيروئيد و پرولاکتين بايد بررسي شود . معاينه دقيق پستان ها از نظر ترشح شير مهم است و نمونه برداري از بافت دروني رحم ( آندومتر ) بايد مورد توجه قرار گيرد . غربالگري هورمون محرک تيروئيد در زناني که از ريزش موي موضعي شکايت دارند ضروري است . علاوه بر اين ، بايد در مورد احتمال بالا رفتن انسولين خون توجه لازم به عمل آيد .

شايع ترين مشکل باليني در اين زنان ، قاعدگي هاي نامنظم است که تقريباً در ۷۰   درصد از زناني که تخمک گذاري نمي کنند پرموئي ايجاد مي شود . شرح حال خوب ، معمولاً ميتواند بعضي از علل نادر هيرسوتيسم را آشکار کند . آنچه در گرفتن شرح حال اهميت بسيار دارد ، سرعت ايجاد پرمويي است . در زناني که بعد از ۲۵ سالگي دچار پرموئي مي شوند و در عرض چند ماه پيشرفت سريع عضلاني شدن بدن را نشان مي دهند معمولاً غده هاي توليد کننده آندروژن وجود دارد .

کليات درمان پرموئي

تقريباً در تمام بيماران مبتلا به هيرسوتيسم ، توليد فراوان آندروژن به همراه وضعيت ثابت و مداوم عدم تخمک گذاري وجود دارد . درمان بايد در جهت قطع اين وضعيت ثابت انجام شود . در بيماراني که خواهان حاملگي هستند ، تخمک گذاري را مي توان با روش هاي القائي انجام داد . در بيماراني که نمي خواهند حامله شوند ، مي توان با استفاده از اثر قوي عوامل پروژستروني ، ساختن هورمون هاي مذکور را در تخمدان سرکوب کرد .

قرص هاي جلوگيري از حاملگي به ميزان و دوزهاي پائين در درمان آکنه و پرموئي مؤثر است . سرکوب ميزان تستوسترون آزاد ، نياز به مقادير بيشتري از آنها دارد که با تجويز پزشک متخصص انجام خواهد شد .

يکي از ويژگيهاي مشخص هيرسوتيسم ، پاسخ آهسته آن به درمان است . با توجه به سيکل رشد مو ، اين تغيير به زمان نياز دارد . بيمار بايد توجه داشته باشد  قبل از اينکه کاهش قابل ملاحظه اي در رشد مو ايجاد شود ، بايد سرکوب هورموني حداقل براي ۶ ماه ادامه يابد . بنابراين ، درمان توأم با الکتروليز توصيه نمي شود ، مگر اينکه سرکوب هورموني حداقل به مدت ۶ ماه ادامه داشته باشد .

بعضي از بيماران مدتي بعد از درمان در حالي که مأيوس هستند به پزشک خود مراجعه مي کنند ، زيرا موها هنوز وجود دارند . اثر درمان ( جلوگيري از رشد موهاي جديد ) ممکن است تا از بين رفتن موهاي ضخيم پيشين آشکار نشود .

طول مدت درمان : بعد از ۲-۱ سال درمان ، قطع درمان دارويي و مشاهده بازگشت يا عدم بازگشت دوره هاي تخمک گذاري ، سودمند است . حتي در بيماراني که در آنها عدم تخمک گذاري ادامه مي يابد . سرکوب ترشح تستوسترون به مدت ۲۴-۶ ماه بعد از قطع درمان ادامه مي يابد .