گواتر

تعريف : گواتر بزرگي غده تيروئيد است که با التهاب يا سرطان تيروئيد همراه نيست .

* علل و عوامل خطر

چندين نوع گواتر وجود دارد

گواتر ساده وقتي بوجود مي آيد که غده تيروئيد قادر به تأمين هورمون هاي تيروئيدي به مقداري که بدن به آنها نيازمند است نمي باشد . در اين موقع غده تيروئيد با بزرگ شدن سعي در جبران کمبود هورموني مي کند که گواتر ساده بوجود مي آيد .

گواترهاي ساده در دو گروه تقسيم مي شوند . گواتر ساده اندميک و گواتر ساده تک گير .

گواتر ساده اندميک در مناطقي که دچار کمبود يا فقر يد هستند بوجود مي آيد . در اين مناطق بسياري از مردم دچار کمبود هورمون تيروئيد ناشي از کمبود يد هستند که با جايگزيني يد در رژيم غذايي مثلاٌ اضافه کردن نمک يددار به نان قابل پيشگيري و درمان است .

در موارد تک گيري بيماري گواتر ساده علت بخوبي مشخص نيست .

بعضي داروها مثل ليتيوم يا آمينوگلوتتيمايد نيز مي تواند باعث گواتر ساده تک گير شوند . عوامل ارثي نيز ممکن است در ايجاد بيماري دخيل باشد .

عوامل خطرساز براي ابتلا به گواتر عبارتند ازجنس زن ، سن بالاي 40 سال ، کمبود يد در رژيم غذايي ، زندگي در مناطق اندميک کمبود يد و سابقه فاميلي ابتلاء گواتر .

* پيشگيري :

مصرف نمک هاي يددار در پيشگيري از گواتر اندميک ( گواتر ناشي از کمبود يد ) بسيار موثر است .

* علائم و نشانه ها :

• بزرگي تيروئيد که مي تواند به  صورت يک توده داخل غده بوده يا به صورت بزرگي غده تيروئيد در جلوي گردن باشد .

• مشکلات تنفسي عبارتند از سرفه ، تنگي نفس ، خرخر ناشي از فشرده شدن ناي توسط غده تيروئِيد بزرگ .

• مشکلات بلع ناشي از فشرده شدن مري توسط غده تيروئيد بزرگ شده

* تشخيص :

• اندازه گيري سطح هورمونهاي تيروئيدي براي بررسي وضعيت عملکرد تيروئيد و کم کاري يا پرکاري احتمالي آن .

• انجام اسکن تيروئيد معمولا براي گواتر ساده لازم نيست .

• انجام سونوگرافي از غده تيروئيد و در صورت وجود توده در تيروئيد انجام FNA براي رد احتمال بدخيمي .

• سونوگرافي هنگامي انجام مي شود که در معاينه توده به دست بخورد .  توده يک ضايعه کيستيک نباشد براي رد احتمال  بدخيمي سلولي در توده نياز به FNA است .

* درمان :

جايگزيني يد در رژيم غذايي و يا در موارد شديدتر جايگزيني هورمون تيروئيد معمولا سبب ايجاد سير برگشتي در گواتر ساده ناشي از کمبود يد خواهد شد .