Diabets

روز جهاني ديابت

ديابت و مراقبت از پا براي جلوگيري از قطع پا

شعار روز جهاني ۲۰۰۵ در ادامه شعارهاي جهاني سالهاي قبل که بر مبناي عوارض ناشي از ديابت از سال ۲۰۰۱ آغاز شده بود انتخاب شده است .

روز جهاني ديابت براي اولين بار با همکاري سازمان بهداشت جهاني و فدراسيون بين المللي ديابت به منظور افزايش آگاهي عمومي در سال ۱۹۹۱ و در جهت جلوگيري از بروز افزايش يابنده ديابت پايه گذاري شد . از آن زمان تا کنون اقدامات فراواني در سطح جهان به منظور افزايش آگاهي مردم و هماهنگ نمودن بيماران ، متخصصان و بهداشت کاران صورت پذيرفته است .

حداقل ۱۷۱ ميليون نفر درجهان مبتلا به ديابت هستند و به نظر مي رسد تا سال ۲۰۳۰ اين رقم بيش از دو برابر افزايش يابد .
حدود ۲/۳ ميليون مرگ در سال به عوارض ديابت مربوط مي شود . يعني شش مرگ در هر دقيقه .
۱۰ کشوري که بيشترين آمار ابتلا به ديابت و عوارض ناشي از آن را دارند عبارتند از : هند ، چين ، آمريکا ، اندونزي ، ژاپن ، پاکستان ، روسيه ، برزيل ، ايتاليا و بنگلادش
در مجموع ، هزينه هاي مربوط به مراقبتهاي بهداشتي و سلامتي ديابت ساليانه ۵/۲ تا ۱۵ درصد از بودجه بهداشت جوامع مختلف را بر حسب شيوع ديابت و دسترسي به امکانات درماني به خود اختصاص مي دهد .
بر حسب اطلاعات بدست آمده از ۲۵ کشور امريکاي لاتين ، هزينه هاي متحمل شده به توليدات اين کشورها نزديک به ۵ برابر هزينه هاي بهداشتي و سلامتي مي باشد .
تحقيقات اخير در چين ، کانادا ، آمريکا و بسياري از کشورهاي اروپايي نشان مي دهند مداخلات قابل اجرا در نحوه زندگي مردم مي تواند شيوع بيماري ديابت در افراد با ريسک بالاي ابتلا را کاهش دهد .

بار بيماري ديابت :

اپيدمي ديابت در در راه است . حدود ۳۰ ميليون نفر در سال ۱۹۸۵ مبتلا به ديابت بوده اند . يک دهه بعد ، ميزان ابتلاي جهاني ديابت به ۱۳۵ ميليون نفر افزايش يافت . آمارهاي اخير سازمان بهداشت جهاني در سال ۲۰۰۱ ميزان ابتلا را ۱۷۱ ميليون نفر گزارش کرده است و بنظر ميرسد اين رقم در سال ۲۰۳۰ به ۳۶۱ ميليون نفر افزايش يابد . دو نکته حائز اهميت اين است که بيشتر اين افزايش در کشورهاي در حال توسعه به وقوع خواهد پيوست و علت آن رشد بي رويه جمعيت ، افزايش سن ، چاقي و زندگي بي تحرک مي باشد و نکته ديگر اينکه ديابت نوع دوم که بيش از ۹۰ درصد از بيماران ديابتي را به خود اختصاص مي دهد در افراد جوانتر ديده مي شود . در کشورهاي پيشرفته اکثر مبتلايان به ديابت در سنين بالاي بازنشستگي ديده مي شود . متأسفانه در کشورهاي در حال توسعه اکثريت کسانيکه درگير مي شوند در سنين ميانه و يعني در سالهاي باروري زندگي خود ۳۵ تا ۶۴ سالگي به اين بيماري مبتلا مي شوند .

ميزان مرگ و مير ناشي از ديابت بطور ميانگين ۲/۳ ميليون مرگ در سال مي باشد . ديابت در واقع يکي از دلايل اصلي مرگهاي زودرس در اکثريت کشورها مي باشد که در واقع علت افزايش بيماريهاي قلبي - عروقي ناشي از ديابت است .

ديابت چيست ؟

ديابت در واقع حالتي است که در طي آن غده پانکراس ، انسولين لازم را توليد نمي کند و يا بدن قابليت لازم براي استفاده از انسولين توليدشده را ندارد . افزايش قند خون و ناهنجاريهاي مرتبط با آن منجر به تخريب جدي بسياري از سيستمهاي بدن مي شود که از آن جمله مي توان به بافت عصبي و عروق خوني اشاره کرد .

ديابت به دو شکل ديده مي شود :

نوع I : مردم مبتلا به اين نوع ديابت ، يا انسولين خيلي کم توليد مي کنند و يا اصلاً توليد نمي کنند . اين افراد احتياج به تزريق انسولين روزانه دارند .

نوع II : اين نوع مبتلايان قادر به استفاده از انسولين توليد شده خود ندارند . افراد مبتلا به نوع II ديابت گاهي مي توانند بدون استفاده از دارو و تنها با تغيير نحوه زندگي بيماري خود را کنترل کنند . البته گاهي داروهاي خوراکي لازم است استفاده شود و البته بندرت انسولين .

اکثريت مبتلايان از نوع II مي باشند . اکثريت آنها هيچگونه علامتي ندارند و ساليان سال پس از ابتلا تشخيص داده مي شوند . در نتيجه تقريباً نيمي از مبتلايان به ديابت نوع II از وضعيت خطرناک سلامتي خود آگاه نيستند .

عوارض ناشي از ديابت شيرين :

بيماريهاي قلبي- عروقي مسئول ۵۰ تا ۸۰٪ از مرگ و ميرهاي افراد مبتلا به ديابت مي باشد . عوامل خطر بيماري قلبي در مبتلايان به ديابت شامل فشار خون بالا ، کلسترول بالاي خون ، چاقي و استفاده از دخانيات مي باشد . تشخيص و کنترل اين عوامل خطر مي تواند از بيماريهاي قلبي جلوگيري و يا آنها را به تأخير بيندازد .

نوروپاتي ديابتي شايد شايعترين عارضه اين بيماري باشد . تحقيقات نشان مي دهد که بيش از ۵۰ درصد از مبتلايان تا حدي با اين عارضه درگير هستند . . مهمترين عوامل خطر در اين عارضه ، سطح بالاي قند خون و مدت زمان بالا بودن اين سطح مي باشد . نوروپاتي ديابتي مي تواند منجر به مشکلات حسي - عصبي و آسيب به اندام شود . همچنين نوروپاتي يکي از عوامل اصلي ناتواني جنسي در مردان مي باشد .
رتيبوپاتي ديابتي ا زعوامل اصلي کوري و اختلالات بينايي مي باشد . تحقيقات نشان ميدهد که بعد از ۱۵ سال از ابتلا ء به ديابت ، حدود ۲ درصد از بيماران کور مي شوند و حدود ۱۰ درصد دچار اختلالات شديد بينايي مي گردند .
ديابت از عوامل اصلي اختلالات و نارسائيهاي کليوي است .
پاي ديابتي که ناشي از تخريب بافت عصبي و عروقي در اندام تحتاني مي باشد گاهي منجر به زخم هاي عميق و قطع عضو مي گردد .

چگونه مي توان از ديابت جلوگيري نمود و آنرا درمان کرد ؟

پيشگيري اوليه : ‌رژيم غذايي سالم و فعاليت ورزشي منظم از افراد حساس مراقبت مي کند . در واقع در مناطقي از دنيا که منابع بشدت محدود هستند بايد بيشتر تأکيد شوند . پيشيگري اوليه در واقع مي تواند ديابت را به تأخير بيندازد و عوارض جانبي آنرا کاهش دهد .

پيشگيري ثانويه : شامل تشخيص سريع و درمان مناسب مي باشد . درمان فشار خون بالا و کنترل چربيهاي خون همانند کنترل قند خون مي تواند باعث کاهش عوارض ديابت و کاهش سرعت پيشرفت اين عوارض شوند . تحقيقات جديد بر اين باورند که حتي کاهش متوسط وزن و پياده روي روزانه به مدت نيم ساعت باعث کاهش بروز ديابت در مقايسه با افراد چاق به ميزان يک دوم مي شود .

هزينه هاي اقتصادي ديابت :

به دليل طبيعت مزمن اين بيماري ، شدت عوارض و تجهيزات لازم براي کنترل آنها ، ديابت يک بيماري پرهزينه نه تنها براي فرد مبتلا بلکه براي خانواده وي و حتي سيستم بهداشتي جامعه او خواهد بود . تحقيقات در هند نشان داده است که در خانواده کم در آمد هندي با يک عضو مبتلا حدود ۲۵ درصد از درآمد خانواده به مراقبتهاي ديابت اختصاص داده مي شود . در آمريکا اين رقم حدود ۱۰ درصد درآمد خانواده مي باشد .

در تحقيقات سازمان بهداشت جهاني در منطقه اقيانوس آرام غربي نشان دهنده آن است که : ۱۶ درصد هزينه هاي بيمارستاني مربوط به بيماران ديابتي مي باشد . اين آمار نشان دهنده حجم بالاي بودجه چنين کشورهايي است که در کسب درآمد دچار مشکل هستند .

حقايق مربوط به عوارض پا در بيماران ديابتي :

هر ۳۰ ثانيه يک نفر در منطقه اي از اين کره خاکي پاي خود را بعلت ديابت از دست مي دهد .
بيش از ۷۰ درصد قطع پا در دنيا در افراد ديابتي ديده مي شود .
در کشورهاي پيشرفته ، بيش از ۵ درصد افراد مبتلا به ديابت دچار مشکلات و عوارض پا ناشي از اين بيماري هستند .
مشکلات پا مهمترين علت بستري بيماران مبتلا به ديابت هستند .
در کشورهاي در حال پيشرفت تخمين زده مي شود که مشکلات پا بيش از ۴۰ درصد از منابع موجود براي ديابت را به خود اختصاص مي دهند .
هزينه هاي مستقيم قطع اندام مرتبط با پاي ديابتي بين ۳۰ هزار تا ۶۰ هزار دلار تخمين زده مي شود .
اکثريت قطع پا با زخمهاي کوچک پا آغاز مي شوند .
از هر ۶ نفر مبتلا به ديابت يکي دچار زخم پا مي شود . در هر سال ۴ ميليون نفر در دنيا دچار زخمهاي پا مي شوند .
در اکثريت موارد زخمهاي پا ناشي از ديابت و قطع پا قابل پيشگيري هستند . به نظر مي رسد بيش از ۸۵ درصد سواد قطع پا کاملاً قابل اجتناب مي باشد .
قطع عضو بطور چشمگيري قابل کنترل است به شرط اينکه تيمهاي سازماندهي شده براي اين منظور در جوامع مختلف تشکيل شوند و ديابت به خوبي کنترل شود .