• عصر ديرينه سنگي عليا

 ·     شبيه سازي از انسان

پيکره انسان در ميان انبوه جانوران نقاشي شده بر ديوارها، تقريباً يکسره از قلم افتاده است؛ در اينجا دست کم دو مورد استثنايي قابل ذکر وجود دارد. در يک نقاشي بسيار شگفت آور در غار لاسکو مردي لاغر اندام نشان داده شده که در برابر يک گاو وحشي عظيم الجثه و شکم دريده دراز کشيده يا احتمالاً به وسيله  کرگدن سمت چپ که از صحنه خارج مي شود نقش زمين شده است. هر دو جانور با همان دقت ماهرانه اي نمايانده شده اند که ما معمولاً از طريق غارنشينان انتظار داريم؛ کرگدن سنگين و کند مي رود، گاو وحشي از خشم برآشفته و موهاي بدنش سيخ شده است و روده هايش به صورت کلافي سنگين از بدنش آويخته اند. ليکن مردي که چهره اش به پرنده اي  مي ماند ( احتمالاً نقاب زده ) با دست هنرمند تازه کار و ناماهر در هر مکان و زماني  کشيده شده است؛ وضعش گنگ است.
 

در غار سه برادر واقع در کوه هاي پيرنه، موجود انسان گونه عجيبي ديده مي شود که بر چهره اش نقاب و بر سرش شاخ گوزن شمالي زده است و اين چهره احتمالي يک جادوگر است. آيا اين تصوير طرح خيالي يک جادوگر بزرگ يا پزشک ساحر است؟ اگر چنين باشد مي توان در تصوير آورد که اين تصوير ترسناک – با پنجه هاي خرس، دم گرگ، ريش انسان، تنه شير – چه هراسي در دل بينندگانش مي افکنده است. دالاني که اين تصوير در آن ديده مي شود پر از تصاوير جانوران وحشي است و آبه برو حدس زده است دو تصوير مزبور احتمالاً خداي آن جانوران بوده است که به غالب پزشک ساحر در آمده است و کاربردش را با نيروي حيواني خويش انباشته است. همچنين حدس زده اند که اين فقط تصوير شکارگري است که براي دنبال کردن گوزن شمالي، خود را استتار کرده است ولي باز چنين به نظر مي رسد که انسان عصر ديرينه سنگي، نوع بشر را صرفاً در رده جانوران قرار نمي دهد؛ دست کم بايد پيکره وي دگرگون نمايانده شود – براي اجتناب از درگير شدن با جادو تا به عنوان يک انسان غير قابل شناخت باشد.