21

مطالعه موفق با تمرکز

فصل يازدهم

چند تمرين براي تمرکز حواس

تمرکز بر نقطه سياه

قديمي ترين تمرکز که تاريخي بسيار کهن دارد و در بيشتر فرهنگهاي باستاني و بومي و در ميان قبايل بدوي و بسياري از انجمنها و دسته هاي قديمي وجود داشته، تمرکز بر نقطه سياه است.

امروز نيزخيره شدن به نقطه سياه و تمرکز بر آن، يکي از اساسي ترين تمرينهاي مانيتيست ها و هيپنوتيست هاست. اشخاصي که تمرينات مختلف تمرکز بر نقطه سياه را انجام داده اند در برتري و تأثير گذاري نقطه سياه توافق کامل دارند.

روش تمرکز

يک نقطه سياه به قطر 1 تا 3 سانتيمتر بر روي يک زمينه سفيد قرار دهيد. اگر اين را با مداد سياه بر روي کاغذ مي کشيد، کاغذ شما نبايد خط دار باشد. اين نقطه را طوري روي ديوار نصب کنيد که وقتي مقابل آن مي نشينيد، نقطه سياه مقابل پيشاني شما باشد. به فاصله دو متري از ديوار بنشينيد و در يک وضعيت راحت قرار بگيريد. به خاطر اين که در طول تمرکز بر نقطه سياه احساس ناراحتي نکنيد و يا پايتان خواب نرود توصيه مي کنيم روي صندلي بنشينيد و در اين وضعيت نقطه سياه در فاصله دو متري شما و در مقابل پيشاني تان روي ديوار باشد.

براي ايجاد وضعيتي راحت تر و ريلکسيشن بيشتر مي توانيد چند نفس عميق بکشيد و پس از آن که به مغز خود اکسيژن فراوان رسانديد، خود را براي اين تمرين ذهني و فکري آماده کنيد و حتي بهتر آن است که ريلکس را نيز انجام دهيد، عضلات چشم و صورت را رها کنيد و پس از راحتي عميق بلافاصله چشمها را باز کنيد و به نقطه سياه خيره شويد. قبل از آن که چشمها را باز کنيد، مي توانيد به خود تلقين کنيد که من بلافاصله پس از باز کردن چشمهايم، با اشتياق و علاقه فراوان به نقطه سياه خيره خواهم شد و تمام توجه و تمرکز خود را با تمام وجود به نقطه سياه معطوف مي کنم.

اين که مي گوييم بعد از ريلکس بلافاصله چشمهايتان را باز کنيد به معناي آن نيست که تند و سريع چشمهاي خود را باز کنيد. پلکها را بايد به آرامي باز کنيد. کاملاً در نقطه سياه فرو رويد. به تدريج تمرکز خود را از وسط نقطه سياه به حد فاصل نقطه سياه و سفيدي کاغذ معطوف کنيد. بهتر آن است که کم کم چشم خود را در اين دايره سياه حرکت دهيد. اين چرخش مي تواند در جهت حرکت عقربه هاي ساعت يا بر خلاف جهت آن باشد.

پس از مدتي که اين چرخش را دور تا دور اين دايره انجام داديد، بلافاصله يکباره و ناگهاني به نقطه سياه برگرديد و به تمامي در آن خيره شويد. ممکن است اين سياهي براي لحظاتي تمام ميدان بينايي شما را اشغال کند. اگر در اين خيرگي و تمرکز و توجه، احساس کرديد چشمهايتان مي سوزد، پلکهاي خود را کمي به حالت نيمه بسته در آوريد و به اصطلاح چشم خود را ريز کنيد. پس از اين استراحت نسبي، چشم را بيشتر باز کنيد و خيرگي را دوباره شروع کنيد.

در اين تمرين نگذاريد که فکرتان به جاهاي ديگر برود و هر وقت احساس کرديد فکرتان منحرف شده است، مجدداً با تمرکز بيشتري به نقطه سياه بينديشيد. پس از مدتي که در يک محيط ساکت و آرام با بدن ريلکس، به طور فعال اين تمرين را انجام مي دهيد، مي بينيد که دقايق زيادي را بدون توجه به مسايل ديگر فقط در نقطه سياه بوده ايد. از آنجا که اين تمرين را براي اولين بار انجام مي دهيد، ممکن است در ابتدا نقطه سياه برايتان ناملموس باشد اما تداوم اين تمرين کم کم شما را با نقطه سياه مأنوس مي کند.

در لحظاتي از اين تمرين و حتي شايد در طول تمرين ديوار يا کاغذ سفيدي که نقطه سياه روي آن است نيز در ميدان ديد شما قرار دارد. اما توجه و تمرکز شما در مرکز اين ميدان و روي نقطه سياه است. ممکن است در طول تمرين شما اشکال يا سايه هايي را به صورت تصاوير خطوط يا نقاط مبهم روي ديوار يا اطراف نقطه سياه ببينيد. اين مسأله کاملاً طبيعي است و نبايد شما را نگران کند يا از ادامه تمرين باز دارد.

تمرکز بر دواير متحد المرکز

اين تمرين نيز تشابه فراواني با تمرين نقطه سياه دارد؛ اما برتري آن اين است که مي توان به افکار خود نيز اجازه جولان دهيم و حتي آنها را روي دواير مي گسترانيم. براي اين تمرين روي يک زمينه سفيد، نقطه اي به قطر يک سانتي متر بکشيد و سپس با استفاده از يک پرگار به قطر2  سانتيمتر دايره اي دور آن رسم کنيد. بعد با حفظ همان مرکز پرگار، دايره هايي به قطر3، 4، 5، 6، و 7 سانتيمتر بکشيد. سپس اين دايره ها را با مداد سياه پر رنگ و ضخيم تر کنيد، به شکلي که حالت منظم خود را از دست ندهند. مجدداً اين را روي ديوار نصب کنيد. در فاصله 2 متري آن قرار بگيريد. ارتفاع آن تا حد پيشاني شما باشد. تمرين را شروع کنيد. بدن را ريلکس نماييد و چند نفس عميق بکشيد. ابتدا روي بزرگ ترين دايره نگاه کنيد. براي اين منظور نگاهتان را طوري در وسط قرار دهيد که وسط، مبهم باشد و دايره بزرگتر در حوزه ديد شما قرار گيرد. طوري که گويي نقطه تمرکز شما همان دايره بزرگتر باشد. حتي مي توانيد تمامي دواير کوچکتر داخلي را يک نقطه سياه رسم کنيد و به بزرگترين دايره فکر کنيد. پس از حدود 40 ثانيه به دايره دوم بياييد و همين کار را در همين مدت زمان روي دايره دوم انجام دهيد. حالا به دايره سوم، چهارم، پنجم و ... بياييد. روي هر دايره 40 ثانيه تمرکز مي کنيد و همين طور به دواير داخلي تر مي آييد. بهتر آن است که همين طور که به داخل مي آييد، مدت زمان توقف خود را روي هر دايره چند ثانيه افزايش دهيد. اين کار را آن قدر ادامه دهيد که به نقطه سياه برسيد و سپس روي نقطه سياه، مانند تمرين قبل تمرکز کنيد. حدود 3 الي 5 دقيقه در نقطه سياه متمرکز باشيد. سپس بدون انحراف فکر و بر هم زدن توجه و تمرکز، اين بار همين مسير را برگرديد. يعني: دايره به دايره از داخل به بيرون برويد، دايره ها را به ترتيب و با آرامش و تأني نگاه کنيد و روي هر دايره 40 ثانيه متمرکز باشيد.