14

مطالعه موفق با تمرکز

فصل نهم

يوگا و افزايش تمرکز

يکي از تمرينات بسيار بسيار مؤثر در پرورش قوه تمرکز، يوگا است. يوگا قدمت چند هزار ساله دارد و از کشور هند به ارمغان امده است. يوگا يک ورزش فکري بسيار مفيد محسوب مي شود که در آن ِ واحد تأثيرات جسمي و رواني فوق العاده عالي دارد.

عموماً يوگا را با "ورزش" مقايسه مي کنند که اين مقايسه ابداً صحيح نيست. يوگا به تنهايي مي تواند تأثيرات عالي ورزش را از نظر جسمي و سلامت جسمي در شما به جاي بگذارد بلکه در ذهن شما نيز تأثيرات مستقيم خارق العاده اي دارد. کساني که يوگا را در برنامه روزانه خود قرار مي دهند، عملاً شاهد اين تأثيرات شگرف هستند. کسي که يوگا مي کند، از درصد بيشتري از تواناييهاي ذهني خود استفاده مي کند و علاوه بر اين، به دليل تأثير عالي که يوگا در آرام سازي دارد، از آرامشي سرشار برخوردار مي شود که هم جسمي است و هم ذهني.

کساني که يوگا مي کنند به خاطر برخوردار شدن از همين آرامش در رويارويي با مشکلات و بحرانهاي زندگي بهتر تصميم مي گيرند، منطقي ترند، عاقلانه تر فکر مي کنند و از شتاب زدگي و عجله به دور هستند.

يوگا با آرامشي که به ارمغان مي آورد و ارتباطي که با لايه هاي عميق تر مغز برقرار مي کند، يک احساس رضايت خاطر دروني و شادماني عميق را به همراه دارد. بيشتر بيماريهاي مفاصل مانند آرتروز، با يوگا درمان مي شود. يوگا تمدد اعصاب را موجب مي شود. انرژي ذهني و مانيتيسم شخصي را افزايش مي دهد و شخصي را افزايش مي دهد و شخص را از جذابيت فوق العاده اي بهره مند مي سازيد. يوگا تمرين مؤثري در تناسب اندام است و شما چه از چاقي فراوان و چه از لاغري مفرط رنج ببريد، يوگا به شما تناسب اندام مي بخشد.

يوگا را "راز جوان زيستن" مي دانند. بسياري از حرکات يوگا چين و چروک پوست را از بين مي برد و از به وجود آمدن آن هم جلوگيري مي کند. حتي يوگا از ريزش مو هم ممانعت مي کند.

تعداد زيادي از حرکات يوگا براي فعال شدن غدد کم کار، بسيار مؤثر است. پس مي بينيم که يوگا تنها يک تمرين براي تمرکز فکر نيست و فايده هاي جسمي و روحي بسياري دارد.

همين که يوگا "آرامش" را موجب مي شود، خود منشأ همه چيز است. رفع اضطراب و استرس، اعتماد به نفس، روحيه شاد، خلاقيت، تناسب اندام، زيبايي و جواني تنها گوشه اي از فوايد فراوان يوگاست. اما آنچه که مد نظر ماست و شايد يکي از مهمترين تأثيرات يوگا باشد، همين تمرکز فکر است.

يوگا چيست؟

بسياري از شما فکر مي کنيد که يوگا مجموعه اي است از حرکات و وضعيتهايي که کم شباهت به ورزش نيستند. اين تصور، اشتباه است. يوگا به هيچ عنوان به تنهايي چنين معنايي نمي دهد. يوگا در اصل به معناي "اتصال و پيوستگي" است. به معناي "وحدت ماده و انرژي" است. به مفهوم "يکي شدن جسم و روح" است. يوگا يعني "يکپارچه شدن با تمامي خود".

يوگا تمام قواي جسمي و روحي شما را جمع و هماهنگ مي کند. با اين تعريف، مي بينيم که هر روشي که شما را به اين هماهنگي جسم و روح برساند و اين وحدت ماده و انرژي را ايجاد کند، يوگا محسوب مي شود. محدود کردن يوگا فقط به يک سري حرکات، از درک نادرست مفهوم يوگا ناشي مي شود. يوگا به معني عميق کلمه، کليه مراحل و روشهايي را در بر مي گيرد که شما را به اين هماهنگي، آرامش و تمرکز مي رساند.

مراحل يوگا

يوگا پنج مرحله دارد که هر کدام از اين مراحل، مفهوم يوگا را به تنهايي در بر مي گيرد. يعني هر مرحله به تنهايي، خود يوگا محسوب مي شود. اما انجام شدن اين مراحل با هم، شما را به اوج اين مفهوم و به دنبال آن به تمرکزي که در جستجويش هستيد مي رساند.

اين که مي گوييم يوگا پنج مرحله دارد نبايد تصور شود که بسيار دشوار و سخت است. بلکه در عين حال فوق العاده آسان و راحت است. اکنون ما هر يک از اين مراحل را شرح مي دهيم.

مراحلي که عبارتند از:

1. تفکر مثبت

2. رهايي

3. تنفس صحيح و فوايد آن

4. تغذيه صحيح

5. حرکات

تفکر مثبت

مهمترين رکن يوگا تفکر مثبت است. امروزه در تمام مؤسسات آموزش يوگا در دنيا، ابتدا مفهوم "تفکر مثبت" را آموزش مي دهند و بعد به سراغ مراحل ديگر مي روند. اين تفکر مثبت اگرچه يک مفهوم روان شناسي به نظر مي آيد، اما در هند کهن ريشه دارد. يوگيهاي هندي عقيده داشتند که شرط اول يوگي بودن اين است که به يک صفا و خلوص دروني رسيده باشند. يک پاکي درون و پاکي انديشه. اين انديشه پاک و ناب و خالص، همان تفکر مثبت امروزي است و اساس کار محسوب مي شود.

بيشتر اوقات وقتي مي گوييم: تفکر مثبت داشته باشيد، اين طور تلقي مي شود که بايد با يک خوش بيني و خوش خيالي محض به زندگي نگاه کنيم و يا واقعيت منفي آن را نبينيم و يا اين که چشم بر روي آن ببنديم و ناديده اش بگيريم و حال آن که تفکر مثبت مطلقاً چنين مفهومي ندارد.

ما در اين انديشه پاک ابتدا در يک نگرش عمومي تمام واقعيت زندگي را مي بينيم. خوبيها، بديها، جنايتها، محبتها، دوستيها، دشمنيها و . . . ديد اول، يک نگاه کاملاً واقع بينانه است. نه ديد مثبت است نه ديد منفي. نگاهي است که تمام واقعيتهاي پيرامون خود را مي بيند و مي پذيرد. بعد از اين نگرش عمومي، تفکر مثبت مفهوم مي يابد. حال ما مي آييم و توجه و تمرکز خود را به جنبه هاي مثبت يک موضوع و کلاً به واقعيتهاي مثبت معطوف مي کنيم. توجه به نکات مثبت، آن قدر شما را با روحيه و قوي مي کند که توان چاره جويي و تدبير براي مقابله با واقعيتهاي منفي و يا حتي سازگاري با آنها را در شما دو چندان مي نمايد. شما با اين نوع تفکر، هم روحيه و اعتماد به نفس عالي داريد و هم بهتر براي جنبه هاي منفي چاره جويي و تدبير مي کنيد.

اساساً فقط "ذهن مثبت" قادر به تدبير و چاره انديشي است نه ذهن منفي. کساني که پس از نگرش عمومي تمام توجه و تمرکز خود را به واقعيتهاي منفي معطوف مي کنند، آن قدر از نظر جسمي و روحي ضعيف مي شوند که حتي نکات مثبت را از دست مي دهند.

مثلاً فردي که سر پناهي آرام براي زندگي دارد و از سلامت کافي برخوردار است اما شغل مناسبي ندارد و يا به اندازه کافي زيبا نيست، اگر همه توجه خود را به شغل نامناسب يا از آن بدتر، به زشت بودن خود معطوف کند، آن قدر روحيه خود را دچار بحران مي کند که سلامتش را هم از دست مي دهد و دير يا زود به خاطر ارتباط تنگاتنگ روح و تن، به هزار بيماري مبتلا مي شود. بيماريهاي عصبي، افسردگي، سردردهاي شديد، بيماريهاي گوارشي مثل زخم معده و . . .

در صورتي که همين فرد مي توانست با توجه به جنبه هاي مثبت زندگي خود، روحيه و اعتماد به نفس عالي در خود ايجاد کند و با استفاده از منابع و امکانات موجود براي مشکلات زندگي خود تدبير و چاره جويي کند. يک ذهن منفي قادر است خيلي سريع از بين تمام واقعيتهاي موجود، جنبه هاي منفي را کشف و استخراج کند و با توجه و تمرکز در آن، به افسردگي و غم و ناراحتي خود دامن بزند.

حال آنکه يک ذهن مثبت قادر است در بحراني ترين وضعيتها و منفي ترين واقعيتها، جنبه هاي مثبت را پيدا کند و حتي فقط يک جنبه مثبت بيابد و بر آن توجه و تمرکز کند و با تکيه بر آن، به اصلاح وضعيتهاي منفي موجود بپردازد. بنابراين مي بينيد که منظور از تفکر مثبت، انکار واقعيتهاي منفي زندگي نيست بلکه هدف اين است که دست کم وضعيتهاي مثبت را حفظ کنيم و براي منفيها نيز چاره اي بينديشيم. تفکر مثبت، يک مهارت ذهني ويژه است که شايد به دست آوردن آن از تمام آنچه که در اين مجموعه به شما ارائه شده است، مهمتر و در عين حال آسان تر باشد. بايد تفکر مثبت را تمرين کنيد. اين تمرين بسيار ساده و راحت است: از اين پس به هر چيزي که برخورد مي کنيد، چه شخص، چه شيء و چه موقعيت و وضعيت، جنبه هاي مثبت آن را کشف و استخراج کنيد و بر آنها تمرکز و توجه نماييد. تمرين را از چيزهاي ساده شروع کنيد و اول از همه، از خود شروع کنيد. همين الآن از خود بپرسيد که چگونه شخصيتي هستيد؟ ذهن منفي شما مي گويد: تمرکز حواس ندارم، حافظه ام افتضاح است. بي اراده و بي اعتماد به نفس هستم. بيني بزرگي دارم. دچار بي خوابي ام. از شغلم راضي نيستم. جورابم سوراخ است. عصبي و کينه اي هستم. وقتي از او مي پرسيم: ديگر چه؟ مي گويد: همين. اما ذهن مثبت شما، بر جنبه هاي مثبت تأکيد دارد: معده ام از سلامت کامل برخوردار است. شنوايي ام بسيار خوب است. قدرت فکر دارم. لباسي بر تن دارم. شمارش از يک تا صد را بلدم. دو دوست خوب دارم. براي پرورش اراده ام تلاش مي کنم. وقتي به او مي گوييم: ديگر چه؟ مي گويد: به دنبال يک شغل مناسب هستم و چون تلاش مي کنم، يقين دارم که موفق مي شوم. هم اکنون با مطالعه اين کتاب و عمل به تمرينهاي آن مي خواهم قدرت تمرکز خود را چند برابر کنم.

ازاين پس در مواجهه با هر چيز، فوراً سؤالي را از خودتان بپرسيد: اين سؤال طلايي بهترين تمرين براي پرورش ذهنيت مثبت است. به عبارت ديگر، کليد طلايي دستيابي به آن است. سؤال اين است: "چه جنبه هاي مثبتي در اين وجود دارد؟"