26

مطالعه موفق با تمرکز

فصل سيزدهم

پاسخ به سوالات شما درباره تمرکز حواس

14– سن من زياد شده و براي همين تمرکزم را از دست داده ام، چه کار کنم؟

جواب – ابداً چنين چيزي نيست. تحقيقات نشان داده است که کلاس درس افراد مسن از تمرکز بالايي برخوردار است. افراد مسن، غالباً دلايل محکمتر و اطمينان بخش تري براي فراگيري دارند و انگيزه فراگيري و استفاده مثبت از کلاس در آنها قويتر است. برتري بزرگتر ديگري که بزرگ سالان دارند اين است که آنان آموخته هاي خود را خيلي سريعتر از يک کودک در زندگي روزانه به کار مي گيرند و به همين دليل، اين آموخته ها خيلي سريع خودکار مي شوند.

15– گفته بوديد که  کردن در کلاس چقدر مهم است. اگر اين طور است علت اين که اکثر دانش آموزان در کلاس غالباً  نمي کنند چيست؟

جواب –  بسيار خوبي بود. اما جواب آن: اول اين که بسياري از آنها پرسيدن را دليلي بر اين مي دانند که مطلب را نفهميده اند و از پرسيدن ابا دارند که اين سبب عقب ماندگي فراوان مي شود. دوم اين که عده اي عزت نفس لازم را ندارند يا مضطرب مي شوند و يا خجالت مي کشند و يا واهمه دارند از اين که مبادا شان احمقانه باشد. به اين افراد توصيه مي کنيم که به پرورش اعتماد به نفس خود بپردازند و از همين امروز تصميم بگيرند که  خود را در کلاس مطرح کنند. تمام مشکل در دفعه اول است. به تدريج  کردن برايتان عادي مي شود و خيلي راحت مي توانيد  خود را بپرسيد. به افراد دسته اول هم مي گوييم که اين مثل قديمي را عمل کنند که "پرسيدن عيب نيست، ندانستن عيب است." بر فرض هم که پرسش شما نشانه آن باشد که مطلب را نفهميده ايد، شما به کلاس آمده ايد که بفهميد و معلم شما خيلي خوشحال مي شود از اين که به شما کمک کند درک بهتري از مطلب داشته باشيد.

16– من در لحظات امتحان دچار حواس پرتي مي شوم و مترکز نيستم. علت چيست؟

جواب – اول اين که به احتمال فراوان اطلاعات شما براي امتحان کافي نيست. چون اطلاعات فراوان علاقه فراوان ايجاد مي کند و علاقه، شرط تمرکز است. دوم آن که از نتيجه امتحان مضطرب هستيد و اضطراب مانع تمرکز است. سوم اين که اهميت تحصيل و درس خواندن در ذهن شما کمتر از مسايل ديگر است. علاقمند شدن به درس، مطالعه منظم و مستمر و عادت کردن به آن، حضور در جلسه امتحان با آمادگي، زود رسيدن به جلسه امتحان، تنفس عميق و تمرينات آرامش قبل از امتحان، به تمرکز بيشتر شما کمک مي کند. ضمن آن که پاسخ دادن به ات آسان در ابتدا نيز شوق و تمرکز شما را افزايش مي دهد.

17– من در هنگام پاسخگويي به  امتحاني ناگهان فکرم به جاي ديگر مي رود و رشته کلام را از دست مي دهم، چرا؟

جواب – شما ضعف سازماندهي داريد. قبلاً هم گفتيم که تمرکز و حافظه ارتباط تنگاتنگ و مؤثري دارند. يادداشت برداري، خواندن و به ياد آوردن، همه بايد با نظم و سازماندهي انجام شود. آنچه را که مي خوانيد، روي کاغذ سازماندهي کنيد و ارتباطشان را با هم در نظر بگيريد.

18– آيا راه ميانبري براي تمرکز حواس وجود دارد؟

جواب – تمرکز يک مهارت اکتسابي است و زمان مي خواهد. اما تمرينات مستمر و استفاده از تلقين و تجسم عيني، روند پيشرفت و بهره وري را بسيار به جلو مي اندازد و سريع مي کند.

19– نقش بازيهاي فکري مانند شطرنج در تمرکز حواس چيست؟

جواب – بسيار عالي است. به شرط آن که در طول بازي، افکار منظم و دنباله دار و جهت داري را دنبال کنيد. يادتان باشد هر بازي که در آن بازيکن آنچه را که در بازي مي گذرد به خاطر بسپارد يا پيش بيني کند، در افزايش قدرت تمرکز مؤثر است.

20- دوست من مي گويد وقتي سيگاري روشن مي کنم جريان فکرم به کار مي افتد و تمرکزم بيشتر مي شود. نظر شما چيست؟

جواب – نه. تمام شواهد و تجارب و تحقيقات علمي درست عکس اين قضيه را نشان مي-دهد. ثابت شده است که سيگار کشيدن عملاً روند هوش را به تأخير مي اندازد. علاوه بر اين، از آنجا که سيگار بر سلامت تن و تنفس مستقيماً اثر منفي مي گذارد، مسلماً تمرکز را بر هم مي- زند. اين موضوع يک عادت و يک برداشت نادرست ذهني است.

21– من نمي دانم آنچه که شما گفتيد واقعاً مؤثر است يا نه. چون با انجام اين تمرينات گاهي تمرکز فوق العاده خوبي دارم و گاهي هم مانند گذشته تمرکز خوبي ندارم. چه کار کنم که هميشه تمرکز خوب داشته باشم؟

جواب – همين که گاهي نتيجه گرفته ايد، نشان مي دهد که تغيير در شما آغاز شده و قابليت دايمي شدن را دارد. اين موضوع با تلاش و تمرين مستمر شما و انجام تمرينات تلقين و تجسم، مسير تازه عصبي را در ذهن شما ايجاد مي کند و در ناخودآگاه به عنوان يک عادت و رفتار دايمي جاي مي گيرد. فقط از حرکت باز نايستيد. توصيه همين است.

22– تفاوت تفکر مثبت با تجسم خلاق چيست؟

جواب – تفکر مثبت مربوط به ذهن آگاه و هوشيار شماست که انديشه شما را اصلاح و پاک مي کند. تجسم خلاق، مربوط به ذهن نيمه آگاه و نيمه هوشيار شماست که افکار مثبت ذهن آگاه را در ناخودآگاه ثبت و جايگزين مي کند.

23– من روشهاي پيشنهادي شما را يک هفته تمام است که به کار برده ام اما هنوز نتيجه محسوسي نگرفته ام. آيا امکان دارد که اين روشها براي من مناسب نباشد؟

جواب – به هيچ عنوان. از اين که يک هفته است داريد تمرين مي کنيد خوشحاليم و به شما تبريک مي گوييم. فقط از شما مي خواهيم که اين تمرينها را به طور مستمر تا 20 روز ديگر هم انجام دهيد و حدوداً پس از يک ماه در مورد خود قضاوت کنيد و خود را ارزيابي نماييد. الآن واقعاً خيلي زود است.

24– اساساً چرا وقتي در حال انجام کاري هستم، خيالات ديگر به سراغم مي آيند؟

جواب – خيال پروري، خود يک راه زندگي به صورت تفريحي است. هر چند وقت يک بار درست وسط يک کار جدي، شما رؤيايي مي شويد که معني اش اين است: هنوز به آن کار رغبت کافي نداريد. هنوز به اندازه کافي بر انگيخته نشده ايد. بايد در خودتان علاقه بيشتر ايجاد کنيد و خود را هدفدار کنيد. اما در چنين مواردي توصيه مي کنيم که در محيطي ديگر قرار بگيريد و خيال پردازي نکنيد، اين بار آگاهانه، خود خواسته و جهت دار. در فکر فرو نرويد بلکه فکر کنيد. فکر، شما را به هر سو نکشد بلکه شما فکر را به دنبال خود بکشيد. با اين کار، ذهن شما آسوده تر مي شود و براي تمرکز بعدي مهيا مي گردد.

25– من نمي توانم دو ساعت مطالعه متمرکز حتي به روش پيشنهادي شما داشته باشم.

جواب – زمان بندي شما نادرست است. پس از هر نيم ساعت مطالعه، پنج دقيقه استراحت کنيد تا اين آرامش، خلأ ذهني لازم را براي جذب مطالب بعدي و تمرکز بر آنها به وجود آورد. پشت سر هم مطالعه نکنيد. حتي حافظه شما تمايل دارد که پس از چند دقيقه جذب و فراگيري به دسته بندي و ذخيره سازي بپردازد.

26– من در منزلي که در محله شلوغ و پر رفت و آمدي است زندگي مي کنم. سر و صدا واقعاً خيلي زياد است. چه کار کنم؟

جواب – اول اين که اطمينان داشته باشيد که در سخت ترين و دشوارترين شرايط نيز تمرکز داشتن ممکن است. اگر علاقه و رغبت شما فراوان باشد، يا سر و صداي محيط را اصلاً درک نمي کنيد و يا کمتر درک مي کنيد. بنابراين سعي کنيد روشهاي علاقمند شدن به موضوع را به کار بگيريد. ضمن آن که گفتيم آنچه مهم است سکوت نسبي است. ما مي گوييم در محيط منزل خود ساکت ترين جا نسبتاً کجاست؟ آنجا را انتخاب کنيد.

27– من از عدم تمرکز خود بسيار کلافه بودم. آيا اين احساس نادرست بوده است؟

جواب – خير، بسيار هم عالي بوده است. اولين قدم مثبت براي هر تغييري نارضايتي از وضع قبلي و کنوني است. اين نارضايتي است که ميل و انگيزه شما را براي دگرگوني، رشد و تغيير مهيا مي کند.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *

اکنون شما مفهوم تمرکز حواس، روشهاي ايجاد آن به هنگام مطالعه در منزل و همين طور در کلاس درس و جلسه سخنراني را فرا گرفته ايد و بايد تمرين را شروع کنيد. يادتان باشد مهمترين عامل موفقيت انسانهاي موفق، پافشاري در تمرينات است. آن قدر تمرين کنيد تا موفق شويد.

  مؤلف: م. حورايي