جوامع الحکايات

جوامع الحکايات

حاضر جوابی مأمون

« مأمون » خلیفه عباسی، در حاضر جوابی معروف بود.

روزی به دوستان خود گفت: « در تمام عمر فقط سه نفر حاضر جواب تر از من بودند و توانستند با پاسخ هایشان مرا شكست بدهند. » اولی، مادر مردی دانشمند و خداپرست بود. وقتی كه آن مرد مُرد، مادرش گریه و زاری می كرد. به او گفتم: « درست است كه پسرت را از دست داده ای، اما من به جای او پسر تو هستم. تو را از او هم بیشتر دوست دارم. » گفت:« پسری كه جانشین اومردبزرگی مثل توباشد، باید برای مردنش گریه كرد. »

دومی مردی سیاه پوست بود كه در سرزمین مصر ادعای پیغمبری می كرد و می گفت « من حضرت موسی (ع) هستم. » به او گفتم: « حضرت موسی معجزه می كرد، تو هم می توانی معجزه كنی؟ » او گفت: « موسی موقعی معجزه كرد كه فرعون می گفت من خدای شما هستم. اگر می خواهی من هم معجزه كنم تو باید ادعا كنی كه خدا هستی. »

سومی پیرمردی بود. روزی در دادگاهی نشسته بودم. شكایتنامه ای به دستم دادند كه اهل كوفه آن را نوشته بودند و از حاكم شهر خود شكایت كرده بودند.

گفتم یك نفر را از انتخاب كنید تا حرف شما را بزند و جواب ما را گوش كند. آنها، آن پیرمرد را انتخاب كردند، اما گفتند گوش او سنگین است و نمی تواند خوب بشنود. گفتم عیبی ندارد، بلند تر می گویم. آن پیرمرد گفت: « ای امیرالمؤمنین! شما حاكم ظالمی را برای شهر ما فرستاده اید. او خیلی نامرد و بیرحم است. همه ما از دست او به بدبختی افتاده ایم. سال اول طلا و جواهرات زنان خود را فروختیم، سال بعد خانه هایمان را فروختیم، سال بعد هم زمین و باغ و لوازم زندگی را، عاقبت همه دارایی ما از بین رفت. اگر تو به داد ما نرسی، جز خدا به كسی نمی توانیم پناه ببریم. »

من عصبانی شدم و گفتم: « دروغ می گویی! كسی كه من برای فرمانروایی بر شما انتخاب كرده ام، مردی بسیار دانا و درستكار است. »

آن مرد گفت: « ای امیرالمؤمنین! اگر واقعاً این طور است، بر شما واجب است كه بركت وجود او را به همه مردم برسانید، نه اینكه فایده او فقط به مردم شهر كوفه برسد، دیگران هم باید از وجود او بهره مندشوند. »

من از آن حرف به خنده افتادم و آن حاكم را از كار بر كنار كردم و حكومت كوفه را به مرد دیگری واگذار كردم. »