كلاكت 33 و34

  «جامعه شناسي خانواده»
موضوع :‌خانواده - كودك – خواندن

امروزه در دنيا؛ مسئله مطالعه كتاب ها و منابع غيردرسي علاوه بر منابع درسي از اهميت بسيار زيادي برخوردار است. بر اساس بررسي هايي كه انجام گرفته است ، كشورهايي كه ميزان و ميانگين مطالعه در آن كشورها بيشتر است،‌از لحاظ پيشرفت بر كشورهاي ديگر مقدم هستند.
در واقع ميزان مطالعه در كشورهاي صنعتي بيشتر است و در كشورهايي كه صنعت كمتر رشد پيدا كرده ، مطالعه كمتر است. طبق بررسي هاي انجام شده در كشور ايران هر سال يك ايراني 90 ثانيه به طور ميانگين مطالعه غيردرسي مي كند. در صورتي كه يك نفر در سوئد هر روز 5/2 ساعت مطالعه دارد.
اكنون ملاك سنجش پيشرفت كشورها، ميزان مطالعه افراد آن كشور است.
نكاتي كه والدين بايد در آموزش فرزندان خود درباره خواندن و مطالعه منابع غيردرسي رعايت كنند؛ اين است كه از نخستين روزهاي تولد كودك براي او كتاب داستان و كتاب كودك بخوانند.
در بعضي مواقع ممكن است ،‌كودك چيزي متوجه نشود، اما زمزمه واژه كلمات درگوش بچه ها تأثير بسيار مثبتي در شرطي شدن آنان مي گذارد و به تدريج بچه ها عادت به خواندن مي كنند.
* والدين بايد لحظه ها و يا ساعاتي از روز را به مطالعه كتاب بگذرانند. چرا كه بچه ها از طريق مشاهده اين كه پدر و مادر كتاب مي خوانند، اين رفتار را الگوي خود قرار مي دهند، و فكر مي كنند كاري كه پدر و مادر انجام مي دهند كاري مهم است.
بنابراين براي آنان هم اهميت پيدا مي كند.
كودكاني كه با شعر و كتاب سرو كار دارند، از تعادل شخصيتي بيشتري برخوردار هستند.  

  «روان شناسي خانواده»
موضوع : مشكلات زندگي خانوادگي

به طر كلي در روند زندگي يك سري مشكلاتي به وجود مي آيد كه اين مشكلات مي تواند نتيجه متغيرها و محرك هايي است كه از بيرون برخانواده وارد مي شود و تعدادي هم در درون خانواده ايجاد مي شود.
بر اين اساس اگر رشد و انسجام خانواده بالا باشد، مي تواند ظرفيت خود را در مقابل محرك هاي نامطلوب محيطي افزايش بدهد. به عبارتي ديگر، خانواده منسجم هرگاه مقابل مشكلي قرار بگيرد، مي تواند مقابله كند و خود را با آن سازگار كند و شرايط نامطلوب بيروني را از بين ببرد و يا كنترل نمايد.
اگر خانواده هايي نتوانند با محرك هاي نامطلوب اجتماعي ، اقتصادي و رواني كه از بيرون وارد مي شود،‌ مقابله كنند ؛ انسجام و رشد يافتگي كافي در خانواده نداشته اند.
بنابراين مي توان گفت ريشه مشكلات خانوادگي،‌عدم رشد نكردن اجتماعي ، عاطفي ،‌ارتباطي و از اين قبيل است.
يكي از مشكلات جدي در خانواده، نداشتن مهارت هاي ارتباطي است. اين مشكل زماني بروز مي كند كه زن ، شوهر و فرزند مناسبات ارتباطي را رعايت نمي كنند.
به عبارتي نوع برخورد و سلوك افراد با يك ديگر د رخانواده، داراي يك راه و روش خاص است كه اگر رعايت نشود، در حقيقت ارتباط افراد با يكديگر دچار مشكل مي شود. تحقيقات نشان داده است هرچه ميان اعضاء خانواده گفت وگو بيشتر باشد، مثل خوش و بش كردن و يا گفت وگوي جدي و ... باعث مي شود كه پيوند عاطفي و سليقه ها بيشتر به هم نزديك شوند، بنابراين خانواده در مقابل مشكلاتي كه بر آنان تحميل شده ، مي توانند مقابله كنند.
متأسفانه امروزه به دليل استفاده بيش از حد، رسانه هاي گروهي؛ مثل راديو، تلويزيون ، كامپيوتر و ... هر فرد مشغول به كار خود است و فضاي گفت وگو از ميان رفته است . بنابراين مهارت هاي ارتباطي از ميان مي رود و انسان ها بتدريج از يك ديگر دور مي شوند و اين دوري باعث مي شود كه افراد از سليقه هاي يك ديگر خبردار نشده و مشاجره شكل مي گيرد و ....  

  «آسيب شناسي خانواده»
موضوع : تولد فرزند عقب مانده ذهني

به طور كلي والدين از به دنيا آوردن فرزند سالم احساس غرور مي كنند. حال زماني كه به آنان گفته مي شود فرزند شما دچار عقب ماندگي به خصوص در مورد ذهن است،‌ والدين از خود مكانيزم هاي دفاعي بروز مي دهند.
اين خبر تنش هايي را در والدين ايجاد مي كند كه آنان به رفتارهاي گذشته خود رجوع مي كنند و مي خواهند علت را شناسايي كنند. چه رفتاري كرده اند كه فرزند آنان عقب مانده شده است. آيا بحث ژنتيك است يا عوامل مادرزادي و يا محيطي و ... حال اگر خانواده از زيربناي محكمي برخوردار نباشد، اين مسئله مي تواند باعث متلاشي شدن آن بشود . چرا كه علت اين مسئله را در يك ديگر جست وجو مي كنند.
يك ديگر در چنين مواردي كه خانواده دچار بحران است ، زنان و شوهر بايستي از يكديگر حمايت و دلجويي كند.حال اگردر خانواده قبل از اين فرزند عقب مانده خواهر و برداري وجود داشته باشد،آنان را هم دچار مشكل مي كند. اين مسئله باعث مي شود كه آنها از دوستان خود خجالت بكشند و بگويند، صاحب خواهر و برادر عقب مانده هستند. اين مسئله در دوره ازدواج آنان هم تأثير دارد، براي مثال وقتي دختري مي خواهد ازدواج كند، به لحاظ اين كه ذهنيت بدي در مورد او براي خواستگار پيش بيايد از عنوان كردن اين كه خواهر يا برادر عقب مانده دارد، خجالت مي كشد.
بنابراين وجود اين مسئله در نبودن يك خانواده مستحكم و منسجم، آسيب جدي براي خانواده محسوب مي شود.  

  «بهداشت رواني خانواده»
موضوع : شيوه روان درماني و انواع آن

بطور كلي فرآيند روان درماني مستلزم مبادله اطلاعات بين درمان جو و درمانگر است. اين اطلاعات مي توانند به صورت كلامي و غيره كلامي باشد.
هر روان درمانگر در جريان كار خود بايد سه وظيفه را انجام دهد.
الف – گوش دادن فعال ب – درك ج – پاسخ گفتن
در جريان روان درماني هدف كشف محتواي ذهن مراجعه كننده است كه بتوان باورهاي غيرمنطقي و محتواي نادرست ذهن او را مشخص كرد و سپس در مسير صحيح وي را هدايت كرد. نكته اي كه قابل اهميت است، اين كه گوش دادن در مشاوره بسيار مهم است. گوش دادن دو كار را انجام مي دهد:
الف – به درمانگر اجازه مي دهد ، موضوعاتي را كه درمان جو خود به خود ابراز مي دارد بشنود و اطلاعات لازم را جهت ادامه درمان بدست آورد.
ب- درمانگر از طريق گوش دادن و فهميدن مي تواند، پاسخ بگويد.
در روند درمانگري دو نكته بسيار حائز اهميت است :
الف – انتقال مثبت :
انتقال به معناي احساساتي است كه درمان جو نسبت به درمانگر خود دارد.
ب – انتقال متقابل:
نشان دهنده واكنش هاي درمانگر به درمان جو است.
البته اين نكات بر اساس ديدگاه روان تحليل گري يا ديدگاه روان كاوي است كه در ديدگاه روان كاوي از روش تداعي آزاد استفاده و به فرد اجازه داده مي شود كه در مورد تجربيات خاص خود، هر گونه صحبتي را كه مي خواهد، انجام دهد.
در جريان صبحت هايي كه درمان جو انجام مي دهد، ممكن است، درمانگر به كشف انتقال مثبت پي ببرد و نائل بشود.
در واقع احساساتي را كه يك درمان جو به يك درمانگر نشان مي دهد، نشان دهنده احساساتي است كه در دوران قبلي زندگي او نسبت به افراد مهم زندگي داشته است. انواع درمان هاي روان درماني عبارتند از :
- درمان روان كاوي
- درمان هاي شناختي
- درمان هاي انسانگر و همتي گرا
- درمان هاي شناختي – رفتاري
- درمان هاي گروه درماني
- درمان هاي خانواده درماني
- درمان هاي دارو درماني
درمان روان كاوي :
در اين نوع درمان، اعتقاد بر اين است كه مشكلات رواني ناشي از تعارض هاي ناهوشيار دروني است.
درمان انسان گرا :
در اين نوع درمان اعتقاد بر اين است كه هر فردي واجد ويژگي هاي انساني باشد و مي تواند مشكلات خود را حل بكند و نقش درمان گر تنها به نقش تفكيك كنندگي و سهولت بخشيدن به امردرمان است.
درمان شناختي :
در اين نوع درمان، به نقش ادراك، تعبير و تفسيرهايي كه فرد از خود و دنياي اطراف خود و ديگران دارد، مي پردازد و بر همين باور اگر باورها غيرمنطقي و نادرست باشند، درمان گر تصميم مي گيرد كه باورهاي نادرست را اصلاح كند.  

  «مشاور خانواده»
موضوع : تعريف خاطرات خوب با يكديگر

به طور كلي قبل از شروع بحث مي بايست به چند نكته مهم در مورد مثبت نگري اشاره شود.
الف – اگر ارزيابي افراد از خود همچنين ذهنيتي را كه فرد از خود دارد، مثبت باشد از سلامت و سازگاري بيشتري برخوردارند.
ب – در روش مثبت نگري انگاره هاي رفتاري منفي در فرد اصلاح و رفتار مناسب به صورت مداوم ارائه مي شوند.
ج – تجارب مثبتي كه به آثار مثبت منجر مي شود مي تواند تأثير بنيادي بر رفتار اجتماعي و روند انديشه و تفكر فرد بر جا بگذارند.
د – آثار رفتارهاي مثبت مي تواند بر سازمان دهي شناخت ها و انعطاف پذير بودن اين سازمان دهي مؤثر باشد. يعني روندي كه طي آن فرد به تجديد نظر در برداشت هايي شخصيت خود مي پردازد.
حال در اين مرحله افراد خاطرات خوب را تعريف كرده اند و نقاط قوت يادداشت شده است. ‌بنابراين افراد نقاط قوتي را كه از هم ديگر يادداشت كرده اند به خود افراد مي دهند.
وقتي اين تجارب مثبت نقل شود،‌دوباره در مغز ضبط مي شود، بنابراين به فرد احساس خوبي دست مي دهد. چون مغز دائم مثبت ها را تجريه و تحليل مي كند.
در اين حالت فرد ديگر احساس رخوت نمي كند و ‌از حالت افسردگي بيرون مي آيد.
در مرحله بعدي از افراد خانواده مي خواهند كه اين جلسه را به داخل خانواده ببرند و دور هم جمع شوند ومشغول به تعريف خاطرات خوب شوند و از همديگر نقاط قوت را بيرون بكشند و پس از يادداشت ،‌آن ها را به كلاس مشاور بياورند و به يكديگر بدهند. در اين حالت افراد ورقه اي را دارند كه در ابتدا خود نقاط قوت را يادداشت و ورقه هاي ديگر كه ديگران نقاط قوت وي را يادداشت كرده بودند.
حال از افراد مي خواهند كه نقاط قوتي را كه ديگران به آنان نسبت داده اند اگر قبول دارند در ورقه خود وارد كنند، سپس آن ها را بازگو كنند.
در اين حالت ، افراد احساسي را كه در اول جلسه داشتند با احساسي كه حال دارند، فرق مي كند. آنان احساس رضايت مندي مي كنند، براي اين كه توان مندي و نقاط خود را كشف كرده اند.  

  «جامعه شناسي خانواده»
موضوع : الگوي تماشاي تلويزيون در خانواده:

بطور كلي تماشاي تلويزيون در خانواده اغلب با بچه ها صورت مي گيرد. گاهي هم ديده شده كه والدين خود به كاري مشغول مي شوند و كودك را با تلويزيون تنها مي گذارند.
تحقيقات نشان داده است كه نظارت والدين بر تماشاي تلويزيون توسط كودكان تأثير مهمي بر اثر بخشي برنامه هاي تلويزيون بر رفتار كودكان دارد.
والديني كه تلويزيون را به عنوان يك وسيله براي گذراندن اوقات فراغت كودكان انتخاب مي كنند، ضمن اين كه بر آن نظارت دارند، مي بايست در مورد برنامه هايي كه داراي ستيز – چالش و ... به كودكان توضيحات خاصي را بدهند.
الگوي نظارت والدين بر تماشاي تلويزيون توسط كودكان به دو صورت شكل مي گيرد: – والدين تشخيص دهند كه برخي از برنامه ها براي كودكان مفيد نيست و تأثير منفي بر رفتار آنان دارد. چرا كه بچه ها در دوران بسيار حساس تربيتي و جامع پذيري هستند و بنابراين صحنه هاي تلويزيوني تأثير بسيار زيادي بر شخصيت و رفتار آنان مي گذارد. – والدين همراه با فرزندان برنامه هاي تلويزيوني را تماشا كنند و صحنه هايي را كه مشاهده مي كنند براي بچه ها توضيح دهند.
– كودكان در مرحله رشد خود در سنين مختلف بسر مي بردند. بنابراين والدين بايد تلاش كنند كه هنگام تصميم گيري درباره الگوي تماشاي تلويزيون فرزند ، مقطع سني وي را در نظر بگيرند.
طبق تحقيقات ،‌نشان داده شده است كه بهترين روش استفاده از وسايل صوتي و تصويري براي كودكان، استفاده از نوارهاي ويدئويي آموزنده است.  

  «روان شناسي خانواده»
موضوع : مشكلات زندگي خانوادگي و راه مقابله با آن»
چگونگي راه مقابله با مشكلات :

‌يادگيري مهارت هاي ارتباطي داخل خانواده: مطرح كردن اين مهارت ها مي تواند مشكلات زندگي را كم كند. مهم ترين مهارت در زندگي اين است كه افراد به حقوق يكديگر احترام بگذارند، حقوق يكديگر را بشناسند، احساس كنند اين زندگي يك زندگي تيمي و مشترك است.
احساس نكند كه فضاي زندگي يك فضاي استيلا است. بلكه فضاي زندگي ، فضاي تعامل است. اگر اين نگاه ايجاد شود و روش ها را انسان با مطالعه بيابد، مي تواند يك ارتباط صحيح در داخل خانواده ايجاد كند.
نكته ديگر براي اين كه مشكلات در داخل خانواده كاهش بيابد، يادگيري چگونگي بروز احساسات است. كساني كه شخصيت رشد يافته اي داشته باشند، مي توانند بطور كامل از خود احساسات نشان دهند. اين بروز احساسات نبايد به گونه اي باشد كه منجر به ناراحتي ديگران شود. ولي اگر هم خواستيم بروز دهيم توانايي بروز را داشته باشيم. متأسفانه بروز ندادن احساس مطلوب و لطيف داخل خانه بخصوص بين والدين و والدين با بچه ها منجر به بروز مشكلاتي حاد مي شود.
زيرا ديده شده افرادي ساليان طولاني با هم زندگي مي كنند، اما به هم كوچك ترين ابراز علاقه اي نكرده اند. چنانچه در اسلام هم سفارش شده كه احساسات خود را چنان چه منفي هم باشد، به يكديگر بروز دهيد.
در اين بين والدين الگوي بسيار مهمي براي بچه ها مي توانند باشند. اگر احساسات خود را نسبت به هم بروز دهند و بچه ها ببينند كه پدر و مادر همديگر را تشويق مي كنند و به هم ديگر به شكل مناسب تذكر مي دهند، آنان ياد مي گيرند كه احساسات خود را چگونه بروز دهند.
رعايت اين گونه مسائل در بروز مشكلات جلوگيري مي كند.  

  «آسيب شناسي خانواده»
موضوع : لزوم مشاوره خانواده

در برخي موارد كل خانواده مي بايست مورد مشاوره قرار بگيرند، چرا كه در برخي موارد مشكل خانواده ممكن است در يك نفر از اعضاء باشد و خانواده در برابر مشكل آن فرد آسيب مي بيند.
در برخي موارد هم كل خانواده مشكل دارند و يكي از اعضا از اين مشكل آسيب مي بيند. در مورد اين كه يك نفر مشكل داشته باشد و ديگران آسيب نبيند مي توان مثال اعتياد را نام برد. كه در اين صورت اعضاء از اعتياد فرد رنج مي برند.
مشاوره گاهي به صورت دسته جمعي است و در صورت نياز به صورت انفرادي انجام مي شود.  

  «بهداشت رواني خانواده »
موضوع : مرور كلي بر بهداشت رواني خانواده

به مجموعه فعاليت هايي كه هدف آن پيش گيري از ايجاد يا پيشرفت روند و حالت اختلالات شناختي، احساسي و رفتاري در انسان صورت مي گيرد، بهداشت رواني مي گويند.
• در بهداشت رواني مهم ترين اصول، شناخت و احترام به خود است.
• هدف هاي بهداشت رواني و پيش گيري در واقع با تغيير دوره ها و مراحل زندگي تغيير پيدا مي كند.
• خانواده قديمي ترين هسته طبيعي است كه از بدو پيدايش بشر وجود داشته است. خانواده نه تنها محيطي براي پروررش فرزندان است، بلكه مكاني است كه فرزند ارزش ها، آداب و سنن جامعه را اكتساب مي كنند.
• عوامل خانوادگي از جمله مهمترين عواملي است كه مي تواند سازگاري فردي و اجتماعي كودك را تحت تأثير قرار بدهد.
• در مجموع اگر بخواهيد جمع بندي كلي درمورد بهداشت روان داشته باشيد و بدانيد چه عواملي در بهداشت رواني مؤثر است، مي توان به سه مورد اشاره كرد.
الف – بحث وراثت و ژنتيك ب– محيط خانواده ج – عوامل فرهنگي
بحث وراثت و ژنتيك :
در اين مورد تحقيقات نشان داده برخي از اختلالات و بيماري هاي رواني در واقع از طريق وراثت قابل انتقال به فرزندان است.
محيط خانواده :
در اين مورد ، جو عاطفي حاكم بر خانواده بربهداشت رواني كودك تأثير بسزايي دارد و والديني كه محيط عاطفي امني را براي كودك فراهم مي كنند، در اصل به سازگاري فردي و اجتماعي وي كمك مي كنند. (و برعكس)
عوامل فرهنگي :
در اين عامل مي توان به نقش ارزش هاي حاكم بر جامعه و آداب ، رسوم و سنن فرهنگي اشاره كرد و دانست هر گاه بين ارزش هاي مختلفي كه در جامعه است، تعارض و نقايص ايجاد شود، اين نقايص در اولين جايي كه ديده مي شود، در رفتار كودك است. اغلب ديده شده است، در جامعه اي كه دچار نقايص و تضاد فرهنگي هستند، نوجوانان به اعتياد، الكل، بزهكاري روي آورده و سازگاري اجتماعي ناپايداري دارند.  

  «مشاوره خانواده »
موضوع :‌اولويت بندي نقاط قوت

شناخت نقاط قوت افراد مجموعه نظام داري از شيوه هايي است كه به منظور تسهيل ايجاد نگرش مثبت نسبت به خويشتن و ديگران طراحي شده است.
در اين روش اعضاي خانواده تشويق مي شوند، تا تجربه هاي مثبت خوب خود را بازشناسند و نقش آن ها را در افزايش و ارتقاي احترام به خود و عزت نفس بازشناسي كنند. در عين حال توانايي شناخت جنبه هاي مثبت ديگران را نيز كسب كنند.
در اين مرحله به تمرين هايي تأكيد مي شود كه طي آن شخص بتواند اهميت نسبي نقاط قوت مطرح شده در مراحل قبل را به ترتيب اولويت مشخص سازد.
در آخرين مرحله به اعضاء خانواده گفته مي شود، شواهد و معيارهايي ارائه كنند، دال بر اين كه با ارزش ترين و معتبرترين نقاط قوت آنان قابل اتكا هستند.
در اين مرحله از اعضاء خواسته مي شود كه اهميت نسبي نقاط قوتي را كه يادداشت كرده اند، بازگو كنند. يعني اولين نقطه قوت او كدام است و براي آن استدلال بياورد كه چرا اين نقطه را اولين نقطه قوت خود مي داند.
با بيان اين نقاط قوت فرد شرطي مي شود. مغز، اين نقاط قوت را ضبط و تجزيه و تحليل مي كند (حتي در موقع خواب) بنابراين احساس حقارت از بين مي رود، فرد ديگر احساس افسردگي نمي كند و درمان صورت مي گيرد.