فصل 6

تغذيه کودکان

1- زمان شروع تغذيه با شير مادر را توضيح دهيد؟

تغذيه نوزاد با شير مادر بهتر است تا نيم ساعت پس از تولد و روي تخت زايمان شروع شود. در چند روز اول پس از زايمان، شير مادر به صورت آغوز يا ماک است و شروع به موقع شيردهي سبب مي شود که نوزاد از تمام مزايايي که آغوز دارد بهره مند شود. شروع هرچه زودتر شيردهي سبب تحريک پستان و توليد شير مي شود.

2- شير مادر داراي چه ترکيبي است؟

شير مادر بهترين ترکيب شيميايي از پروتئين، چربي، کربوهيدرات، ويتامينها و املاح لازم براي رشد کودک است. شير مادر بيش از 100 ترکيب شيميايي مختلف با نسبتهاي متفاوت است که از لحاظ هضم و جذب، براي نوزاد بسيار مناسب مي باشد.

3- خواص ضد ميکروبي و ايمني بخشي شير مادر را توضيح دهيد؟

در شير مادر، علاوه بر مواد مغذي، موادي وجود دارد که کودک را در مقابل عفونتها مقاوم مي کند. از اين رو، کودکاني که با شير مادر تغذيه مي شوند خيلي کمتر به اسهال و سرماخوردگي و ساير بيماريهاي شايع مبتلا مي شوند.

4- خواص بهداشتي شير مادر را توضيح دهيد؟

شير مار هميشه تازه و در دسترس است و عاري از هرگونه آلودگي و ميکروب مي باشد. شيرهاي ديگر به راحتي ممکن است آلوده شوند. اين آلودگيها ممکن است از ظرف، از دست شخص، قاشق و غيره منتقل شود در حالي که شير مادر مستقيماً از پستان وارد دهان طفل شده، امکان آلودگي ندارد.

5- مزاياي شيردهي مادر را شرح دهيد؟

- شيردهي باعث مي شود وزن و اندام مادر زودتر به حالت طبيعي برگردد.

- مادراني که فرزندشان را با شيرخود تغذيه مي کنند کمتر به سرطان سينه و تخمدان مبتلا مي شوند.

- اگر مادري به طور مرتب شيردهي داشته باشد، احتمال حاملگي زودرس و ناخواسته نيز کمتر مي شود.

- شير مادر خريدني نيست و هيچ هزينه اي براي خانواده ندارد.

6- آيا براي شير دادن، بايد برنامه منظمي وجود داشته باشد؟

شير دادن به کودک احتياج به برنامه منظمي ندارد. هر وقت کودک گرسنه است چه روز و چه شب و با هر فاصله اي، بايد به او شير داده شود. مدت مکيدن شيرخوار را نبايد محدود کرد. بايد اجازه داد شيرخوار تا هر وقت بخواهد پستان را بمکد و خود او، پستان را رها کند.

7- روش تغذيه نوزاد از پستان مادر را توضيح دهيد؟

مادر بايد در زمان شير دادن کاملاً راحت باشد. اگر در روزهاي اول پس از زايمان نشستن براي مادر مشکل باشد مي تواند در حالت خوابيده به نوزاد شير دهد. بهتر است مادر قبل از شيردهي دستهاي خود را با آب و صابون بشويد. اما روزانه تنها يک بار شستن پستانها با آب کافي است و لازم نيست از صابون استفاده شود. اگر پستان به طرز صحيحي در دهان کودک قرار داده نشود ممکن است درد، زخم و ترک خوردگي پستان را به همراه آورد.

8- در اولين هفته شروع تغذيه تکميلي بهتر است از چه مواد غذايي استفاده شود؟

بهتر است از فرني آرد برنج استفاده شود که ابتدا يک قاشق مرباخوري در روز و کم کم روزانه 10 قاشق مرباخوري کافي است.

9- از هفته سوم چه مواد غذايي را مي توان به کودک داد؟

پوره، مثل پوره سيب زميني، هويچ، نخود فرنگي و لوبياسبز را مي توان به شيرخوار داد. بهتر است کمي روغن به پوره اضافه نمود تا نيروي بيشتري به کودک بدهد.

10- دادن ماست را از چند ماهگي مي توان شروع کرد؟

از 8 ماهگي

11- نشانه هاي کافي بودن شير مادر چيست؟

بهترين چيزي که مي تواند به مادر کمک کند تا از کافي بودن شيرخود مطمئن شود اضافه شدن وزن شيرخوار است. در ماههاي اول، اگر وزن شيرخوار هر ماه 500 گرم بيشتر از وزن ماه قبل باشد، تغذيه خوبي داشته و شير مادر کافي بوده است. از ديگر نشانه هايي که کافي بودن شير مادر را نشان مي دهد، تعداد کهنه هايي است که کودک در طول روز خيس مي کند. اگر شيرخوار فقط از شير مادر استفاده مي کند و غذا يا مايعات ديگري نمي خورد و روزانه 6 کهنه را خيس مي کند حتماً شير مادر برايش کافي است.

12- آروغ زدن چه مزايايي براي کودک دارد؟

در موقع شيرخوردن، مقداري هوا نيز به همراه شير، وارد معده شيرخوار مي شود. وجود اين هوا مي تواند باعث بروز دل درد در نوزاد شود. لازم است پس از هر بار شيردهي، کودک را در بغل گرفته چند بار آهسته به پشت او بزنيم يا پشت او را مالش دهيم تا هواي خورده شده را برگرداند. گاهي همراه آروغ زدن مقداري شير نيز برگردانده مي شود که امري طبيعي است و جاي نگراني نيست.

13- تغذيه در سال دوم را توضيح دهيد؟

در اين سن، کودک کم کم مي تواند از غذاي سفره استفاده کند ولي نبايد غذاي او منحصر به غذاي سفره شود. در سال دوم بهتر است ابتدا غذاي کمکي را به طفل داد و سپس شير مادر را در اختيار او گذاشت. براي اينکه غذاي کودک انرژي کافي داشته باشد، بهتر است مقداري روغن يا کره به غذاي کودک اضافه شود. غذاي کودک بايد متنوع باشد مثل برنج، لوبيا، نخود، عدس، شير، انواع سبزي، ميوه، گوشت، ماهي و تخم مرغ به کودک داده شود.

14- تغذيه کودک بعد از دو سالگي به چه صورت بايد باشد؟

در اين دوره، کودک به دليل فعاليت زياد و رشد سريع، اشتهاي بيشتري پيدا مي کند و مي تواند در هر وعده غذاي بيشتري بخورد. در اين سنين پدر و مادر بايد غذا خوردن را به عهده خود کودک بگذارند اما بايد مراقب باشند که کودک غذاي کافي بخورد. بهتر است غذا خوردن کودک زمان و محل معيني داشته باشد. بعضي از کودکان به راحتي غذا نمي خورند. والدين آنها از روشهاي مختلفي مثل نوازش کردن، رشوه دادن، تهديد، ترساندن و حتي کتک زدن استفاده مي کنند. نبايد کودک را به غذا خوردن مجبور کرد. شير و لبنيات بايد جزو لاينفک برنامه غذايي کودک باشد.

15- نحوه تغذيه در زمان بيماري، را شرح دهيد؟

در دوران بيماري، پدر و مادر بايد توجه بيشتري به تغذيه کودک داشته باشند. اگر کودک تب داشته باشد، ذخيره هاي غذايي بدن او مصرف مي شوند. معمولاً در دوران بيماري، اشتهاي کودک کم مي شود و اگر به تغذيه او توجه کافي نشود، رشد کودک دچار اشکال مي گردد. مخصوصاً اگر کودک اسهال داشته باشد، مايعات و مواد غذايي را از دست مي دهد. اگر کودک بيمار، شيرخوار است بايد تغذيه با شير مادر را در دوران بيماري ادامه داد. به کودک تب دار بايد آب و مايعات بيشتري خوراند.

    6