14
مباني جامعه شناسي
جلسه چهاردهم:
قدرت اجتماعي
محورهاي بحث اين جلسه عبارتند از:
۱- تعريف قدرت
۲- انواع قدرت
۳- سرچشمه هاي قدرت
٤- اقتدار قانوني
٥- صورتهاي اقتدار
۶- نفوذ
۷- كاركردهاي حكومت
۸- نخبگان
۹- نظرياتي درباره خاستگاه و قدرت حكومت
الف – هابس
ب – اسپنسر
ج – ماركس و انگلس
د – جامعه شناسان كاركرد گرا.
خلاصه درس:
توانايي
فرد در تحميل اراده بر ديگران عليرغم علاقه آنها قدرت ناميده مي شود. قدرت
به
4 نوع شخصي، جمعي، رسمي يا نهادي تقسيم مي شود.
ماكس وبر و اصطلاح اقتدار و قدرت را مطرح كرده است.
سه نوع اقتدار اساسي وجود دارد: ۱- قانوني و عقلاني ۲- سنتي ۳- فرهمندانه.
اقتدار هر گاه غير رسمي باشد نفوذ نام دارد. مهمترين نهاد سازمان دهنده
كاربرد قدرت در جامعه، حكومت است. حكومت داراي كاركردهاي سنتي از قبيل دفاع
از جامعه، تأمين نظم، تأمين كالاهاي ضروري و مجازات افراد خاطي مي باشد.
به عقيده
جامعه شناسان
،
قدرت واقعي در جوامع تنها در دست نخبگان
حكومتي
است.
نظريات خاستگاه دولت عبارتند از:
۱- هابس: انسانها براي در امان ماندن از شر ديگران و امنيت ناگزير به تشكيل
حكومت هستند.
۲- اسپنسر: نياز به كاهش تهديد زندگان و ترس، سبب تشكيل دولت شده است.
۳- ماركس: منشأ دولت ناشي از مالكيت خصوصي است.
خودآزمايي
۱-
كسي كه مي تواند اعمال اطرافيان خود را بطور مؤثري تحت نظارت داشته باشد چه
نوع قدرتي دارد؟
الف) شخصي
ب)
اجتماعي
ج) نهادي
د) جمعي
۲- كدام يك از سرچشمه هاي قدرت اقتصادي هستند؟
الف) توانايي ناشي از اشغال يك سمت با نفوذ دولتي
ب) توانايي كسب پايگاه سياسي
ج) توانايي احراز پايگاه سياسي و اشغال يك سمت دولتي د) توانايي ايجاد
يك كار موفق
۳- كدام يك از موارد زير نشاندهنده اقتدار است؟
الف) تحميل اراده به ديگران ب) نظارت بر رفتار ديگران
ج) مشروع جلوه دادن قدرت د) تحميل نظر به ديگران
٤- بر اساس نظريه هابس خاستگاه دولت چيست؟
الف) كاهش تهديد و ترس
ب) در امان ماندن از شر ديگران
ج) تقسيم قدرت د) مالكيت خصوصي
٥- بر طبق نظر جامعه شناسان كاركردگرا منشأ دولت چيست؟
الف) تآمين رفاه
ب) تقسيم قدرت
ج) مالكيت خصوصي
د)
تأمين جاني
پاسخ سؤالات
| |
الف
|
ب
|
ج
|
د
|
|
1 |
|
ü |
|
|
|
2 |
|
|
|
ü |
|
3 |
|
|
ü |
|
|
4 |
|
ü |
|
|
|
5 |
ü |
|
|
|
14
