 
10
 
مباني جامعه شناسي
جلسه دهم:
اجتماع روستايي و اجتماع شهري
محورهاي بحث اين جلسه عبارتند از:
۱- تعريف اجتماع
۲- انواع اجتماع (شهري – روستايي)
۳- تفاوتهاي جوامع شهري و روستايي
٤- شهر نشيني
٥- عوامل مؤثر بر گسترش شهر نشيني
۶- شرايط ضروري براي شهرنشيني
۷- ويژگيهاي زندگي در مناطق شهري
۸- دلايل بالا بودن ميزان انحرافات اجتماعي در مناطق شهري
۹- نظريه مربوط به گذار از جامعه روستايي به جامعه شهري
۱٠- مزاياي اقامت در يك اجتماع شهري
۱۱- معايب زندگي شهري
۱۲- بومشناسي شهري
۱۳- نظريات رشد شهرها:
الف – نظريه مناطق هم مركز
ب – نظريه بخشي يا قطاعي
ج – نظريه هسته هاي چند گانه
۱٤- فرايندهاي عمده بومشناختي در مناطق شهري
۱٥- روندهاي اساسي در تحول اجتماعات انساني
۱۶- همگرايي اجتماع شهري و روستايي
۱۷- گسترش حومه نشيني و زوال مركز شهر
خلاصه
درس:
اجتماع
به گروهي از مردم كه در يك منطقه جغرافيايي معين زندگي مي كنند، گفته مي
شود، كه از همبستگي لازم براي تعقيب هدفهاي مشترك برخوردارند، در يك فرهنگ
و شيوه زندگي مشترك سهيمند.
اجتماع به دو نوع شهري و روستايي تقسيم مي شود.
يكي از پديده هاي شاخص دوره جديد شهرنشيني است. عوامل مؤثر بر گسترش
شهرنشيني عبارتند از :
۱- پيشرفتهاي تكنولوژيكي
۲- تنوع فعاليتهاي اقتصادي و گذار از كشاورزي به صنعت
۳- گسترش ارتباطات
٤- انقلاب صنعتي
٥- چگونگي اجتماعي شدن افراد.
شرايط ضروري براي شهرنشيني عبارتند از:
تقسيم كار، گذار از سازمان اجتماعي مبتني بر خويشاوندي به شغل و طبقه،
گسترش نهاد هاي رسمي دولتي بر پايه تقسيمات كشوري، گسترش نظام بازرگاني،
گسترش وسايل ارتباطي و مؤسسات خدماتي، گسترش تكنولوژي و عقلانيت.
معايب زندگي شهري شامل بي اعتمادي، فشارهاي رواني، گمنامي، رقابت و كشمكش
دائمي و شديد، نارضايتي كلي از كيفيت زندگي، عدم دسترسي به طبيعت و هواي
پاكيزه است.
خودآزمايي
۱-
براي شهرنشيني وجود چه شرايطي لازم است؟
الف) سازماندهي اجتماعي متكي بر خويشاوندي
ب) سازمان اجتماعي مبتني بر طبقه و شغل
ج)
عدم تقسيم كار
د) محدوديت عقلانيت
۲- كدام يك از موارد زير نشاندهنده تفاوت جوامع شهري و روستايي است؟
الف) در شهرها نقش خانواده زياد است
ب) در روستاها استقلال افراد از خانواده زياد است
ج) در شهر كار جنسي است
د) در شهر نحوه مديريت اجتماعي بر پايه نظم و اقتدار است
۳- كدام مورد جزء ويژگيهاي زندگي در مناطق شهري است؟
الف) شخصي بودن روابط
ب)
محدوديت عملي
ج) محدوديت فعاليتها
د)
رواج بي هنجاري
٤- نظريه مناطق هم مركز توسط چه كسي مطرح شد؟
الف) برجس
ب) هويت
ج) دوگسياديس
د) ماكس وبر
٥- "جمع شدن آدمهاي داراي فرهنگ و اوضاع مادي يكسان در نواحي كوچكتر" چه
نام دارد؟
الف) تراكم
ب) تهاجم
ج) انشعاب
د) تمركز زدايي
پاسخ سؤالات
| |
الف |
ب |
ج |
د |
|
1 |
|
ü |
|
|
|
2 |
|
|
|
ü |
|
3 |
|
|
|
ü |
|
4 |
ü |
|
|
|
|
5 |
|
|
ü |
|
10
|
