مباني جامعه شناسي

جلسه پنجم:

خانواده

محورهاي بحث اين جلسه عبارتند از:

۱- ساختار خانواده

۲- خويشاوندي

۳- صنعتي شدن، شهرگرايي و خانواده

٤- شاخصهاي دگرگوني ساختار خانواده

٥- كاركرد خانواده

۶- كاركردهاي خانوادگي در جوامع صنعتي

۷- طلاق

۸- علل طلاق

۹- تفاوت بين خانواده و خانوار

۱٠- منشأ خانواده

خلاصه درس:

 خانواده مجموعه اي از افراد هستند كه از طريق رابطه خوني، زناشويي و يا فرزند پذيري با يكديگر ارتباط   مي يابند و در اجتماعي كردن فرزندان و پاسخگويي به برخي از نيازهاي بنيادي ديگر جامعه، مسئوليت اصلي را به عهده دارد.

اشكال ازدواج به صورت: تك همسري، چند همسري (چند شوهري، چند زني) و ازدواج گروهي مي باشد.

خويشاوندي، شبكه وسيعي از افراد است كه از طريق نياكان مشترك، زناشويي و فرزند پذيري به يكديگر وابسته شده باشند.

عواملي كه سبب گسترش خانواده هسته اي شده عبارتند از، صنعتي شدن، شهر گرايي و جدا شدن واحد توليد از واحد مصرف.

كاركردهاي خانواده عبارتند از: تنظيم رفتار جنسي و زاد و ولد، مراقبت از كودكان، اجتماعي كردن اوليه فرزندان، تثبيت جايگاه و منزلت اجتماعي افراد و فراهم آوردن امنيت اقتصادي.

برخي از علل افزايش طلاق عبارتند از: چشمداشت ها، تغيير ارزشها و نگرشها، كاهش وابستگي زن و مرد به يكديگر و آثار مربوط به جنبش زنان.

خود آزمايي

 ۱- كدام يك از انواع خانواده مختص جوامع سنتي و كشاورزي است؟

الف) هسته اي                    ب) گسترده

ج) تك همسري                     د) زن و شوهري

۲- كدام يك از موارد زير شاخص و جلوه دگرگوني ساختار خانواده است؟

الف) بزرگي حجم خانواده        ب) ثبات نقش زنان

ج) تأثير زياد فرزندان                د) دگرگوني نگرش به طلاق

۳- مهمترين دليل طلاق چيست؟

الف) چشمداشت ها            ب) تغيير ارزشها              

ج) كاهش وابستگي              د) فمينيسم

٤- به چه دليل پيوندهاي خانواده گسترده در جوامع صنعتي بيش از پيش سست تر مي شوند؟

الف) سكون جغرافيايي                         ب) جايگزيني گروههاي رسمي 

ج) عدم دستيابي به منزلت مورد علاقه      د) وابستگي به خانواده

٥- كدام يك از عوامل، سبب گسترش خانواده هسته اي نشده است؟

الف) صنعتي شدن                               ب) شهر نشيني

ج) خانواده به صورت واحد توليدي مصرفي    د) جدايي توليد از مصرف

پاسخ سؤالات

    5