واحد 8 – 1 – کشاورزي – 2 – دامپروري

کشاورزي:
کشاورزي يکي از عوامل مهم استقلال و رفاه هر کشوري است. استفاده از دانش و علوم جديد، روشها و فناوريهاي پيشرفته در کشاورزي، موجب توليد محصول بهتر و بيشتر مي شود و کشور را از وارد کردن محصولات کشاورزي بي نياز مي کند. در اکثر مناطق جهان، کشاورزي به دو روش صنعتي و سنتي انجام مي گيرد. در هر دو روش، کشاورز، محور و اساس کليه فعاليتهاست. کشاورز موفق کسي است که از آب، خاک و امکانات موجود حداکثر بهره برداري را به عمل آورد و محصول بهتر و بيشتري توليد نمايد. يکي از رشته هاي کشاورزي، باغباني است که به باغداري، پرورش گياهان زينتي و گل و سبزي کاري تقسيم مي شود. در همه ي موارد پرورش گياه داراي سه مرحله ي اساسي کاشت، داشت و برداشت مي باشد.

مراحل مختلف پرورش گياه
الف – مرحله ي کاشت:
1 – آماده سازي زمين: براي کاشت بذر يا گياه يا خاک، ابتدا بايد خاک را آماده کرد. به اين کار آماده سازي مي گويند. براي آماده سازي زمين ابتدا آن را شخم مي زنند.
شخم: عبارت است از برگرداندن خاک و نرم کردن کلوخها، به طوري که نفوذ پذيري خاک نسبت به آب و هوا بيشتر شود و فعاليت موجودات ذره بيني خاک افزايش يابد.
2 – اصلاح خاک و افزودن کود به آن: کود يکي از موادي است که نيازهاي غذايي گياه را تأمين مي کند و همراه با اصلاح خاک، حاصلخيزي آن را افزايش مي دهد. کود را به صورت مايع يا جامد به خاک اضافه مي کنند. کودها به دو دسته ي اصلي تقسيم مي شوند: کود شيميايي که در کارخانه هاي شيميايي ساخته مي شود و حاوي ازت، فسفر و پتاس است. کود طبيعي يا آلي که از پوشيده شدن کودهاي حيواني و بقاياي گياهان مانند برگ، شاخه و ريشه به دست مي آيد. گاهي براي اصلاح خاک از موادي چون ماسه، آهک و ... نيز استفاده مي کنند.
3 – بذر کاري: به قسمتي از گياه که داراي پوسته، مواد ذخيره اي و نطفه است، بذر يا دانه گويند. بذر يا دانه اگر در شرايط مساعدي از نظر حرارت، رطوبت و هوا قرار گيرد، جوانه مي زند و گياه جديدي به وجود مي آيد.
1 – بذر بايد خالص باشد.
2 – بذر بايد رسيده باشد تا بتواند جوانه بزند.
3 – بذر نبايد پوک يا ضعيف باشد.
4 – بذر بايد داراي قدرت رويش (قوّه ي ناميه) باشد.

ب – مرحله ي برداشت:
به مراقبتهايي که از زمان کاشت بذر تا زمان برداشت محصول براي گياه به عمل آيد، عمليات "داشت" گفته مي شود. عمده ترين اين عمليات عبارت است از: آبياري، سله شکني، وجين کردن، تُنُک کردن، کود دادن، سمپاشي و خاک دادن پاي بوته ها.

ج – عمليات برداشت:
آخرين مرحله، برداشت به موقع محصول است. برداشت به موقع محصول موجب کاهش ضايعات و جلب مشتري مي گردد. پس از برداشت محصول عملياتي مانند دسته بندي، بسته بندي، نگهداري و عرضه به بازار انجام مي گيرد. هريک از اين عمليات داراي مراحل و کارهاي فني ويژه خود مي باشد.

سبزي کاري
سبزيها به دليل وجود مواد معدني و ويتامينهاي مختلف در آنها، از اهميت زيادي در زندگي ما برخوردارند. سبزيها را بر اساس ويژگيهاي مشترک آنها طبقه بندي مي کنند.
يکي از متداول ترين طبقه بنديها، بر اساس قسمتهاي قابل مصرف گياه است.
الف – سبزيهايي که برگ و ساقه ي آنها مورد استفاده قرار مي گيرد؛ مانند: کاهو و اسفناج.
ب- سبزيهايي که دانه و ميوه ي آنها مورد استفاده قرار مي گيرد؛ مانند لوبيا، نخود، گوجه فرنگي و هندوانه.
ح – سبزيهايي که ريشه يا غده يا پياز آنها مورد استفاده قرار مي گيرد؛ مانند تربچه، هويچ و پيازچه.
د – سبزيهايي که گل آنها مورد استفاده قرار مي گيرد؛ مانند گل کلم.

  دام پروري

سلامتي و شادابي مردم يک جامعه بستگي به تغذيه ي مناسب آنها دارد. در ميان مواد مختلف غذايي، پروتئين، به خصوص نوع حيواني آن از اهميت ويژه اي برخوردار است.
دام پروري در ايران
1 – پرورش دام: در ميان دامها، پرورش گاو، گوسفند و بز به دليل استفاده ي مردم از شير، گوشت، پشم و پوست آنها رونق بسيار دارد. پرورش ساير دامها مانند گاوميش، شتر و اسب و خرگوش نيز به صورت محدود و پراکنده در بعضي از نقاط کشور انجام مي گيرد.
2 – پرورش طيور: در بين طيور، مرغ به دليل نياز گسترده ي مردم به گوشت مرغ و تخم مرغ، جايگاه خاصي در صنعت پرورش طيور دارد. در ديگر مناطق کشور پرورش طيور ديگري مانند غاز، اردک، بوقلمون و بلدرچين به صورت پراکنده وجود دارد.
3 – پرورش حشرات: در بعضي از مناطق کشورمان، پرورش و نگهداري زنبور عسل و کرم ابريشم رونق فراوان دارد.
4 – پرورش آبزيان: آبزياني مثل ماهي و ميگو يکي از منابع مهم تأمين پروتئين مورد نياز بشر مي باشد.
عوامل مؤثر در پرورش دام
عوامل متعددي در پرورش حيوانات اصلي مؤثرند. اين عوامل را مي توان به سه دسته ي اصلي تقسيم نمود:
1 – بهداشت و درمان 2 – تغذيه 3 – اصلاح نژاد و توليد مثل
عوامل مؤثر در پرورش مرغ
1 – بهداشت و درمان: محل زندگي مرغ (جايگاه) بايد داراي شرايط بهداشتي مناسبي باشد تا جوجه از سرما و گرما حفظ شود و عمل تهويه در آن به راحتي انجام گيرد و کف ديواره هاي جايگاه از مصالح قابل شست و شو استفاده شود. در طول دوره ي پرورش جوجه ها بر عليه بيماريهاي مختلف واکسينه مي شوند و در صورت مشاهده ي بيماري، نوع بيماري به سرعت شناسايي و درمان شود.
2 – تغذيه: در غذاي مرغ از ذرت، گندم و جو، براي توليد انرژي، از سويا، پودر ماهي و پودر گوشت براي تأمين پروتئين، از پودر صدف و استخوان براي تأمين مواد معدني و مکملهاي غذايي براي تأمين ويتامينهاي مورد نياز مرغ استفاده مي شود.

جوجه کشي
الف – جوجه کشي طبيعي: در جوجه کشي طبيعي به تخم مرغ مناسب (نطفه دار و سالم و تازه) مرغ کُرچ احتياج مي باشد. براي تبديل تخم مرغ نياز به حرارت و رطوبت مي باشد که به وسيله مرغ تأمين مي شود. دوره ي تبديل تخم مرغ به جوجه 21 روز است.
ب – جوجه کشي مصنوعي: براي جوجه کشي مصنوعي به تخم مرغ مناسب و ماشين جوجه کشي نياز است. ماشين جوجه کشي نقش کُرچ را ايفا مي کند و چهار عامل لازم براي رشد جنين يعني حرارت، رطوبت، اکسيژن و چرخش تخم مرغها را تأمين مي کند.  

  پرسش واحد 8 – کشاورزي و دامپروري
1 – براي توليد محصولات کشاورزي چه کارهايي بايد صورت گيرد؟

شناختن خاک زراعتي – دفع آفات گياهي – استفاده از نيروهاي دامي يا ماشين آلات کشاورزي – آوردن آب به سطح مزرعه – آماده کردن زمين – تقويت زمين از نظر مواد غذايي  

  2 – در انجام کارهاي فوق چه تفاوتي بين روش صنعتي و سنتي وجود دارد؟

1. مطالعه و تحقيق در کشت سنتي جايگاهي ندارد.
2. در کشت سنتي از ساده ترين ابزار استفاده مي شود.
3. کشت سنتي بيشتر بر تجربه استوار است.
4. بازده در کشت سنتي به لحاظ ابزار ساده کمتر است.
5. در کشت صنعتي وسعت و بازده کار بيشتر است.  

  3 – کشاورزي از چه بخشهايي ساخته شده است؟

امور دامي – امور زراعي – امور توليد آب – توليد سموم – امور باغي – امور فضاهاي سبز و ...  

  4 – اگر اين ويژگي وجود نداشته باشد کشاورزي با چه مشکلاتي روبرو است؟

1. شناخت نسبت به آفات و خطراتي که محصولات کشاورزي را تهديد مي کند: از بين رفتن محصول به وسيله آفات – استفاده ي ناصحيح از سموم دفع آفات
2. آگاهي از ويژگيهاي آب و هوايي منطقه اي که در آن کشاورزي مي کنند: کشت محصول در مناطق نامناسب و در نتيجه از بين رفتن سرمايه کاهش محصول  

  5 – يک کشاورز موفق چه کشاورزي است؟

کسي که از آب، خاک و انرژي و امکانات موجود حداکثر بهره برداري را به عمل آورد و محصولات بهتر و بيشتري توليد نمايد.  

  6 – مرحله کاشت به چند قسمت تقسيم مي شود؟

به دو مرحله: 1. آماده سازي زمين 2. اصلاح خاک و افزودن کود به آن 3. بذرکاري  

  7 – شخم را تعريف کنيد و بگوييد به چه منظوري انجام مي گيرد؟

شخم عبارت است از برگرداندن خاک و نرم کردن کلوخها، به طوري که نفوذ ناپذيري خاک نسبت به آب و هوا بيشتر شود و فعاليت موجودات ذره بيني خاک افزايش يابد.  

  8 – بذر يا دانه در چه شرايطي جوانه مي زند؟

اگر در شرايط مساعدي از نظر رطوبت، حرارت و هوا قرار گيرد جوانه مي زند و گياه جديدي به وجود مي آيد.  

  9 – گياهان در طول رشد خود به چه چيزهايي نياز دارند؟

آب، نور کافي، وجين کردن = تنک کردن، کود دادن، سمپاشي جهت مبارزه با آفات و امراض و ...  

  10 – سبزيها چه فايده هايي براي ما دارند؟

سبزيها به دليل مواد معدني و ويتامينهاي مختلف در آن، از اهميت زيادي در زندگي ما برخوردارند.  

  11 – پروتئين مورد نياز بدن شما از چه موادي تأمين مي شود؟ آيا همه ي آنها به وسيله حيوانات تأمين مي شود؟

انواع گوشت – حبوبات و غيره همه آنها به وسيله ي حيوانات تأمين نمي شود بلکه منبع گياهي هم دارد.  

  12 – در هر کشوري با توجه به شرايط پرورش حيوانات خاصي مورد توجه قرار مي گيرد، آن شرايط كدامند؟

شرايط قديمي – آداب و رسوم – اعتقادات – نوع نياز مردم  

  13 – محل زندگي مرغ بايد داراي چه شرايطي باشد؟

1. جوجه از سرما و گرما حفظ شود.
2. عمل تهويه آن به راحتي انجام گيرد.
3. کف و ديواره هاي جايگاه از مصالح قابل شست و شو ساخته شود.

14 – انواع جوجه کشي را نام ببريد؟
الف ) جوجه کشي طبيعي
ب) جوجه کشي مصنوعي