واحد 7 – (1) خوراک، (2) پوشاک

غذا:
همه ي موجودات زنده، از جمله انسان، براي رشد و ادامه ي زندگي خود به غذا احتياج دارند. تمام اعمال حياتي بدن مثل نفس کشيدن و کليه ي فعاليتها مثل فکر کردن و يا ورزش به نيرو و انرژي نياز دارند. غذا پس از هضم در بدن، حرارت و انرژي توليد مي کند.

تغذيه و اقتصاد خانواده
توجه به نکات زير در تهيه مواد غذايي مي تواند از اتلاف هزينه ي خانواده و اسراف مواد غذايي جلوگيري نمايد.
1 – نياز بدن خود را به انواع و مقدار مواد غذايي مختلف بشناسيد.
2 – آن نوع مواد غذايي را بخوريد که داراي ارزش غذايي مناسب باشد.
3 – در مصرف مواد غذايي، تعادل و تناسب را رعايت کنيد (از پرخوري و کم خوري بپرهيزيد).
4 – دقت کنيد که در آماده سازي مواد غذايي ارزش غذايي آنها از بين نرود.

پخت صحيح مواد غذايي
1 – برنج: خيس کردن و شست و شوي زياد و آبکش کردن برنج مقدار زيادي از مواد نشاسته اي و ويتامينهاي برنج را هدر مي دهد.
2 – سبزيها: خيس کردن زياد سبزيها و شستن سبزيهاي خرد شده، ويتامينهاي آن را از بين مي برد. براي پختن سبزي ابتدا بايد آب را بجوشانيد سپس سبزي را در درون آب جوش بريزيد.
3 – گوشت: خيس کردن گوشت و قطعات کوچک گوشت، مقدار زيادي از مواد آن را هدر مي دهد. گوشت بهتر است در قطعات کوچک و با بخار يا آب کم پخته شود. گوشت کباب شده ارزش غذايي بيشتري دارد اما از نظر بهداشتي بايد خوب مغز پخت شود.
4 – حبوبات: حبوبات بهتر است چند ساعت قبل از پخت در آب سرد خيسانده شود. آب آن بايد چند بار عوض شده و پخته گردد.
5 – آب حبوبات، گوشت، سبزي و برنج پخته شده را دور نريزيد، مي توانيد در تهيه آش و سوپ از آن استفاده کنيد.

انتخاب مواد غذايي سالم
يکي از راههاي پيشگيري از مسموميتهاي غذايي، انتخاب و مصرف مواد غذايي سالم است. تشخيص قطعي مواد غذايي ناسالم در آزمايشگاههاي ويژه انجام مي گيرد. مواد غذايي در صورتي مفيدند که کاملاً سالم و بهداشتي باشند.
گوشت دام: رنگ گوشت سالم صورتي يا قرمز روشن است. بافتهاي آن سالم و قابل ارتجاع است و بوي مطبوعي دارد. بافتهاي چربي آن نيز سفيد يا زرد کم رنگ است. گوشت ناسالم داراي رنگ تيره و بوي نامطبوع است و حالت ارتجاعي خود را از دست داده است. به طور کلي لاشه بايد داراي مُهر نظارت بهداشتي باشد. دل و جگر و ساير محتويات شکمها بايد داراي رنگ يکنواخت، بدون کيست و غده باشد.
گوشت مرغ: مرغ تازه داراي چشمان روشن، درخشان و برجسته است و پاهاي آن انعطاف پذير است. اما مرغ مانده داراي چشمهاي تيره و فرورفته، پاهاي سفت و سخت و گوشت شل و سست است.
گوشت ماهي: گوشت ماهي به شدت فساد پذير است و بايد بعد از صيد در جاي سرد نگهداري شود. ماهي سالم داراي فلسهاي محکم و چشمهاي درخشان و شفاف است. ماهي فاسد داراي فلسهاي سست و چشمهاي تيره و فرورفته است و رنگ پره هاي آبشش آن تيره و کدر است. رنگ پره هاي ماهي سالم صورتي يا قرمز شفاف است و گوشت آن داراي حالت ارتجاعي است.
کنسرو: قوطي کنسرو بايد کاملاً سالم و بدون هيچ گونه سوراخ و لحيم شدگي باشد. سطح قوطي بايد صاف و بدون برجستگي باشد. کنسرو ماهي ممکن است حاوي سم خطرناکي به نام (بوتوليسم) باشد که استفاده از آن منجر به مرگ مي شود.
سوسيس و کالباس: داراي رنگ قرمز روشن و يکنواخت با طعم و بوي مطبوع است. تمام قسمتهاي آن بايد صاف، بدون برجستگي و يا فرورفتگي باشد.
شير و فرآورده هاي آن: شير ممکن است حاوي ميکروبهاي بيماري زا از قبيل تب مالت باشد که از نظر ظاهر قابل تشخيص نمي باشد. بهتر است از شير و فرآورده هاي آن که به روش استرليزه و پاستوريزه تهيه مي شود استفاده شود. شير فاسد حالت يکنواختي خود را از دست مي دهد و بوي آن نامطبوع مي شود. براي تشخيص فاسد بودن شير اگر آن را بجوشانيد، در مدت کمي مايع زرد رنگ و ساير مواد شير به صورت دَلََمه از هم جدا مي شوند.
پنير: نوع پاستوريزه پنير بهتر از ساير انواع آن است.
ميوه ها: داراي بويي مطبوع، پوستي شفاف و تازه و خوش رنگ هستند و اثري از لکه، زدگي، سوراخِ ورود حشرات و گنديدگي در آنها ديده نمي شود.
سبزيها: داراي رنگ طبيعي و شفاف و بوي مطبوعي هستيد. سبزيها به هنگام مصرف نبايد داراي له شدگي، پاره شدگي، خوردگي حشرات يا گنديدگي و برگهاي زرد يا سياه باشند.

منابع آلوده کننده مواد غذايي
غذاي انسان از دو منبع گياهي و حيواني تأمين مي شود. مواد غذايي در صورتي مفيدند که سالم باشند. فساد مواد غذايي ممکن است مربوط به آفات و بيماريهاي گياهي و حيواني باشد و يا در مرحله ي مصرف يعني هنگام انبار کردن، انتقال، پخت و پز و حتي هنگام خوردن به ميکروب آلوده و فاسد شود. در انتقال و نگهداري آنها بايد به دو نکته توجه کرد:
1 – زمان انتقال و نگهداري مواد غذايي در حد امکان کوتاه باشد.
2 – وسايل حمل و نقل و نگهداري مواد غذايي بايد متناسب با نوع غذا و با استفاده از دانش و علوم جديد در نظر گرفته شود.

شير ناسالم

  پوشاک

لباس پوشيدن پديده اي است که تقريباً به اندازه طول تاريخ بشر سابقه دارد. يکي از عوامل مهم استفاده از پوشاک براي انسانها محافظت بدن، در برابر عوامل طبيعي بوده است. عواملي از قبيل آب و هوا، کار و پيشه، اختراع و اکتشاف و ... باعث تغيير و تحول لباس در دوره هاي مختلف گرديده است.
پارچه، جزء مواد اوليه پوشاک محسوب مي شود. بنابراين ساده ترين نوع پارچه از به هم بافته شدن دو دسته نخ عمود بر هم تشکيل مي شود. نخهايي که در جهت طول پارچه قرار دارند «تار» و نخهايي که در جهت عرض پارچه قرار مي گيرند «پود» ناميده مي شوند.

دوختهاي ساده
وسايل مورد نياز: نخ، پارچه، سوزن، قيچي، انگشتانه، سنجاق، صابون خياطي
الف- کوک ساده (شلال ساده)
اين دوخت براي اتصال درزها و يا وصل دو تکه و يا تا نمودن لبه هاي پارچه به ار مي رود. طول هر شلال کوک در حدود يک سانتي متر و فاصله ي شلالهاي زير و روي پارچه با هم برابر است.
ب – زيگزاگ ساده
براي اتصال لبه ي لباس از اين دوخت استفاده مي شود. پس از تا زدن لبه ي پارچه با دقت و از چپ به راست روي آن را زيگزاگ بزنيد. هر بار سوزن را در ضخامت چند تار از پارچه فرو برده و خارج سازيد. دقت كنيد نخ كشيده نشود و زير دوخت زيگزاگ در سمت روي پارچه مطلقاً نبايد ديده شود. معمولاً اين دوخت روي پارچه هاي نسبتاً ضخيم انجام مي پذيرد.
ج) دندان موشي
از اين دوخت براي تزيين لبه ي دستمال و جانماز و موارد ديگر استفاده مي شود. شروع دوخت از چپ به راست است. لبه ي پارچه را تا زده و سپس سوزن را از ميان پارچه بيرون بياوريد به طوري که نخ به صورت حلقه اي زير آن قرار گرفته باشد، اين نخ حلقه شده را با انگشت شست دست چپ نگه داريد.  

  پرسش واحد 7 – خوراک و پوشاک
1 – ميزان حجم غذا بهتر است يا انرژي موجود در آن؟

انرژي موجود؛ چون تمام اعمال حياتي بدن مثل نفس کشيدن و کليه ي فعاليتها مثل فکر کردن و يا ورزش به انرژي نياز دارند.  

  2 – چرا بايد عادتهاي غذايي نامناسب را در خود خانواده اصلاح نماييم؟

تا سلولهاي بدن حداکثر استفاده را از غذاي موجود ببرند؛ براي مثال اگر بعد از غذا بلافاصله چاي بخوريم، چاي مانع جذب آهن غذا در بدن مي شود.  

  3 – راههاي تشخيص گوشت سالم را بنويسيد؟

1. رنگ گوشت بايد صورتي يا قرمز روشن باشد.
2. بافتهاي آن سالم و قابل ارتجاع باشد و بوي مطبوعي دهد.
3. بافتهاي چربي آن سفيد يا زرد کمرنگ باشد.  

  4 – خصوصيات گوشت ماهي مانده چيست؟

ماهي فاسد داري فلسهاي سست و چشمهاي تيره فرو رفته است و رنگ پره هاي آبشش آن تيره و کدر است. گوشت ماهي فاسد را اگر فشار دهيم به سختي به حالت اوليه بر مي گردد.  

  5 – سوسيس و کالباس سالم بايد چه خصوصياتي داشته باشد؟

داراي رنگ قرمز روشن و يکنواخت با طعم و بوي مطبوع است. تمام قسمتهاي آن بايد صاف، بدون برجستگي و يا فرورفتگي باشد.  

  6 – خصوصيات تخم مرغ فاسد را بنويسيد؟

سطح پوست آهکي تخم مرغ سالم، برجستگي هايي دارد و در مقابل نور، شفاف است و اگر آن را بشکنند، زرده و سفيده ي آن کاملاً از هم جدا هستند، همچنين تخم مرغ سالم را اگر در آب بيندازيد، به زير آب مي رود.  

  7 – خصوصيات غلات سالم به چه صورتي است؟

داراي پوستي سالم اند و نبايد آثار نفوذ حشرات در آنها ديده شود، همچنين نبايد همراه با حشرات يا کرم باشند و نبايد بوي نامطبوع بدهند.  

  8 – منابع آلوده کننده مواد غذايي چيست؟

فساد مواد غذايي ممکن است مربوط به آفات و بيماريهاي گياهي و حيواني باشد و يا در مرحله ي مصرف معين هنگام انبار کردن، انتقال، پخت و پز و حتي هنگام خوردن به ميکروب آلوده و فاسد شود.  

  9 – پوشيدن لباس، علاوه بر محافظت بدن در برابر عوامل طبيعي چه فوايد ديگري دارد؟

محافظت در برابر خطرات شغلي – حفظ ارزشهاي انساني – زيبايي – آراستگي و ...  

  10 – چه نخهايي را تار و چه نخهايي را پود مي گويند؟

نخهايي که در جهت طول پارچه قرار دارند «تار» و نخهايي که در جهت عرض پارچه قرار دارند «پود» ناميده مي شود.