درس 11 : استعاره مصرحه (آشكار)
درس 12 : استعاره مكنيه‌، شخصيت بخشي (تشخيص)

درس 11 : استعاره مصرحه (آشكار)

بتي دارم كه گرد گل ز سنبل سايه بان دارد / بهارعارضش خطي به خون ارغوان دارد
گلا و تازه بهارا ، تويي كه عارض تو / طراوت گل و بوي بهار من دارد

شاعر در توصيف طلوع خورشيد مي گويد:
هزاران نرگس از چرخ جهان گرد / فرو شد تا برآمد يك گل زرد
نفسي بيا و بنشين ، سخني بگو و بشنو / كه به تشنگي به مردم بر آب زندگاني

استعاره ي مصرحه : بيان «مشبه به» و اراده ي تمامي اركان تشبيه.
در استعاره لفظ در غيرمعني اصلي به كار مي رود.
مصرحه (:آشكار) ناميدن اين استعاره به سبب آن است كه از طريق مشبه به،‌به آساني مي توان به وجه شبه و مشبه دست يافت.
غرض از استعاره ي مصرحه : اغراق ، تأكيد، ايجاز ،‌محسوس و عيني كردن امور و ... است. تشبيه ادعاي همانندي و استعاره ادعاي يك ساني است.
در استعاره، ‌تشبيه به فراموشي سپرده مي شود؛ گويي كه مشبه فردي از افراد مشبه به است.
استعاره ذهن را با شگفتي، درنگ و جست و جو رو به رو مي سازد و زيبايي آن نيز برخاسته از همين معني است. استعاره از تشبيه رساتر و خيال انگيزتر و در برانگيختن عواطف، مؤثرتر است؛ زيرا خود از درون تشبيه بليغ كه رساترين نوع تشبيه است – خلق مي شود.

1 – استعاره مصرحه را تعريف كنيد؟
بيان مشبه به و اراده تمامي اركان تشبيه

2 – در استعاره لفظ چگونه بكار مي رود؟
در غيرمعني اصلي

3 – غرض از استعاره ي مصرحه چيست؟
اغراق،‌تأكيد،‌ايجاز، محسوس و عيني كردن امور و ... است.

4 – چرا استعاره از تشبيه رساتر و خيال انگيز تر است؟
زيرا خود از درون تشبيه بليغ خلق مي شود

5 – ناميدن استعاره مصرحه به چه دليل است؟
از طريق مشبه به ، به آساني مي توان به وجه شبه و مشبه دست يافت.  

درس 12 : استعاره مكنيه‌، شخصيت بخشي (تشخيص)

به صحرا شدم ؛ عشق باريده بود
تو را از كنگره ي عرض مي زنند صفير / ندانمت كه در اين دامگه چه افتاده است
قضا چون ز گردون فرو هشت پر / همه زيركان كور گردند و كر
استعاره ي مكنيه (كنايي) : مشهبي است كه به همراه يكي از اجزا يا ويژگي هاي مشبه به مي آيد. اين ويژگي وجه شبه يا يكي از وجه شبه هاي بين مشبه و مشبه به است. اين جزء يا ويژگي مي تواند به مشبه اضافه گردد يا به آن اسناد داده شود. استعاره مكنيه اي كه از اضافه شدن چيزي به مشبه به دست آيد، همان است كه «اضافه ي استعاري » خوانده مي شود.
استعاره ي مكنيه اي كه مشبه به آن «انسان» باشد ، «تشخيص» يا «انسان انگاري» نام دارد.
زيبايي استعاره ي مكنيه در گرو جزئي است كه از مشبه به انتخاب و به همراه مشبه ذكر مي شود.
استعاره مكنيه از استعاره ي مصرحه و تشبيه ، بليغ تر و مؤثرتر است ؛ زيرا ذهن براي فهم آن به دقت ، تأمل و تلاش بيشتري نياز دارد.  

1 – استعاره ي مكنيه را تعريف كنيد؟
مشبهي است كه به صحرا يكي از اجزا يا ويژگيهاي مشبه به مي آيد.

2 – اضافه ي استعاري را تعريف كنيد؟
استعاره مكنيه اي كه از اضافه شدن چيزي به مشبه بدست مي آيد.

3 – چرا استعاره مكنيه از استعاره مصرحه و تشبيه بليغ تر و مؤثرتر است؟
زيرا ذهن براي فهم آن به دقت بيشتري نياز دارد.

4 – يكي از ويژگيهاي وجه شبه يا يكي از وجه شبه هاي بين مشبه و مشبه به چيست؟
استعاره مكنيه (كنايي)

5 – استعاره ي مكنيه اي كه مشبه به آن «انسان» باشد چه نام دارد؟
تشخيص يا انسان انگاري نام دارد.