واحد 6 – بهداشت

داشتن فعاليت، تحرّک و نشاط از نشانه هاي انسان سالم است. فرد سالم به راحتي فکر مي کند و وظايف خود را به خوبي انجام مي دهد. با ديگران به خوبي ارتباط برقرار مي کند و در کارهاي گروهي به خوبي فعاليت مي کند.
همه ي ما از بيماري، خاطره اي رنج آور و ناراحت کننده در ذهن داريم و مي دانيم که اين وضعيت در کار طبيعي جسم، روان و فعاليتهاي اجتماعي، اختلال ايجاد مي کند. فرد بيمار معمولاً با اقدامات درماني، بهبود مي يابد اما گاه اثرات بيماري تا آخر عمر باقي مي ماند و گاهي منجر به مرگ او مي شود.

بهداشت و سلامتي
سلامتي به طور کلي يعني آسايش کامل جسمي، رواني و اجتماعي. براي دستيابي به سلامتي بايد اعضاي بدن وظايف خود را به خوبي انجام دهند، پس نياز به مراقبت دارند.
علم و هنر پيشگيري از اختلالات، بيماريها و افزايش طول عمر و سطح سلامتي را بهداشت مي گويند. براي تأمين بهداشت، تلاش و کوشش فردي و همگاني لازم است. بهداشت، علم پيشگيري است و هزينه هاي اندک آن قابل مقايسه با هزينه هاي گزاف درمان نيست. يکي از قوي ترين و ارزان ترين روشهاي علمي براي حفظ سلامتي، انجام واکسيناسيون به موقع و منظم است. بسياري از بيماريهاي خطرناک دوران کودکي با واکسن قابل پيشگيري است. واکسيناسيون علاوه بر کاهش مرگ و مير کودکان و نوزادان، مانع گسترش بيماريهاي واگيردار مي شود و خسارتهاي ناشي از اين گونه بيماريها را به حداقل کاهش مي دهد.

  محيط زيست و سلامتي

هوايي که تنفس مي کنيم، آبي که مي آشاميم و براي آبياري و پرورش ماهي و شست و شو از آن استفاده مي کنيم، زميني که روي آن زندگي، زراعت و دامداري مي کنيم و به طور کلي آنچه پيرامون ماست و بر ما تأثير مي گذارد و از ما تأثير مي گيرد، محيط زيست ناميده مي شود. بسياري از بيماريهاي خطرناکي که بشر به آن دچار مي شود در اثر زندگي در محيط ناسالم به وجود مي آيد. زندگي و سلامت ما به محيط زيست ما وابسته است.

اهميت محيط زيست
کره ي زمين زيستگاه اصلي انسان و ديگر موجودات زنده است. عوامل طبيعي در ارتباط با هم و بطور هماهنگ، عمل مي کنند تا شرايط طبيعي براي همه ي موجودات زنده، فراهم شود. اگر هر کس در هر نقطه ي کره ي زمين به محيط زيست صدمه بزند، نتيجه ي آن بر تمام مردم کره ي زمين و ساير جانداران اثر مي گذارد.

عوامل آلوده کننده ي محيط زيست و راههاي پيشگيري از آن
يکي از عوامل آلودگي و نابودي محيط زيست، ازدياد بي رويه ي جمعيت و استفاده ي نامناسب از ذخاير کره ي زمين است. سَمهاي موجود در فاضلاب کارخانه ها و منازل، زباله ها و گازهاي سمي حاصل از سوخت ماشينها، کارخانه ها و وسايل گرم کننده ي خانگي و قطع بي رويه ي درختها و استفاده بي رويه از منابع طبيعي، از جمله عواملي هستند که موجب آلودگي هوا و آب و کاهش منابع طبيعي مي گردند. زباله نيز يکي از عوامل آلوده کننده است.  

  زباله چگونه موجب آلودگي محيط زيست مي شود؟

مي دانيد که زباله، پس مانده ي مواد غذايي، قوطي و شيشه هاي خالي، کاغذ، نايلون و ساير وسايل دور ريختني است. پخش شدن زباله در محيط زندگي، موجب جمع شدن حشرات و جانوران موزي مي شود و محل مناسبي براي رشد و تکثير ميکروبها مي گردد. گازهاي حاصل از انباشته شدن زباله ها موجب آلودگي هوا و شيرابه هاي ناشي از تخمير آنها موجب آلودگي آب و خاک مي گردد.
زباله ها بايد در کيسه هاي محکم و ظروف دردار باشند و در ساعت مقرّر به خارج از منزل و محيط کار منتقل شود. دفع بهداشتي زباله ممکن است به صورت دفن به طريقه ي صحيح، سوزاندن و يا بازيافت باشد. حشراتي مثل پشه، مگس و سوسک و جانوران موزي، عوامل انتقال انواع بيماريهاي خطرناک و کشنده هستند. براي از بين بردن حشرات و جوندگان بايد فقط در موارد بسيار ضروري از سموم شيميايي استفاده شود؛ زيرا حشره کشها و سموم شيميايي، هم براي سلامتي انسان و هم براي محيط زيست خطرناک اند.  

  حوادث و ايمني

حوادث، به پيشامدهايي گفته مي شود که معمولاً ناگهاني اتفاق مي افتند و براي سلامتي انسان بسيار خطرناکند. حوادث، ممکن است طبيعي و غيرقابل پيشگيري باشند که اصطلاحاً به آن "بلا" مي گويند؛ مثل زلزله، سيل، طوفان، فعاليتهاي کوه آتش فشان. رعايت نکات ايمني از بسياري از حوادث جلوگيري مي کند.  

  پرسش واحد 6 – بهداشت
1 – سلامتي را تعريف کنيد و براي رسيدن به آن، چه کاري را بايد انجام داد؟

سلامتي، به طور کلي يعني «آسايش کامل جسمي، رواني و اجتماعي». بايد اعضاي بدن، وظايف خود را به خوبي انجام دهند، پس نياز به مراقبت دارند.  

  2 – چه عواملي ممکن است سلامتي انسان را به خطر اندازد؟

رعايت نکردن اصول بهداشتي، در معرض بيماريهاي واگيردار قرار گرفتن، مواظبت نکردن از اعضاي بدن و غيره.  

  3 – بهداشت را تعريف کنيد؟

علم و هنرِ پيشگيري از اختلالات، بيماريها، افزايش طول عمر و سطح سلامتي را بهداشت مي گويند.  

  4 – محيط زيست چه نقشي در تأمين احتياجات شما دارد؟

استفاده از درختان جنگلها براي صنايع چوبي، معادن، کوهها، هوايي که تنفس مي کنيم، آب براي خوردن، آبياري، پرورش ماهي و شست و شو، استفاده از زمين براي زندگي، زراعت و دامداري و ...  

  5 – محيط زيست را تعريف کنيد؟

آنچه پيرامون ماست و بر ما تأثير مي گذارد و از ما تأثير مي گيرد، محيط زيست ناميده مي شود.  

  6 – چه عواملي موجب آسيب ديدن محيط زيست مي شود؟

عوامل طبيعي مانند باد، آتشفشان، سيل، طوفان، عوامل مصنوعي مثل افزايش جمعيت، استفاده بي رويه از منابع طبيعي و ...  

  7 – چه عواملي در محيط زيست ممکن است بهداشت و سلامتي شما را به خطر اندازد؟

الف) زباله ها که بايد در داخل کيسه هاي سربسته جمع آوري کرد.
ب) دود کارخانه ها که بايد از داخل شهر به خارج شهر منتقل کرد.
ج) فاضلابها که بايد به صورت اصولي از طريق لوله هاي فاضلاب منتقل نمود.
د) قطع درختان و از بين بردن فضاهاي سبز که بايد مواظبت کامل از آنها به عمل آورد.  

  8 – زباله چيست؟

زباله، پس مانده ي مواد غذايي، قوطي ها و شيشه هاي خالي، کاغذ، نايلون و ساير وسايل دور ريختني است.  

  9 – دفع بهداشتي زباله ها به چه صورتي ميسّر است؟

به صورت دفن به طريقه ي درست، سوزاندن و بازيافت. زباله هاي بيمارستاني بايد در محل و با دستگاه هاي ويژه سوزانده شود چون انتقال آن موجب آلودگي مي شود.  

  10 – بازيافت را تعريف کنيد؟

برخي از زباله ها به ويژه کاغذ، فلزات، پلاستيک و شيشه را مجدداً تبديل نموده، مورد استفاده قرار مي دهند، به اين فرآيند، بازيافت مي گويند.  

  11- حوادث را تعريف کنيد؟

به پيشامدهايي گفته مي شود که معمولاً به طور ناگهاني اتفاق مي افتد و براي سلامتي، خطرناک است.

12 – به چه حوادثي بلا مي گويند؟
حوادث، ممکن است طبيعي و يا غيرقابل پيشگيري باشند که اصطلاحاً به آن بلا مي گويند؛ مثل سيل، زلزله، طوفان و ...